مکانیسم های مولکولی در تعدیل استرس اکسیداتیو و تجمع چربی کبدی گاوهای شیری با مصرف ترکیبات گیاهی

دوره ی انتقال گاوهای شیری بازه ای بحرانی از ۲۱ روز پیش تا ۲۱ روز پس از زایش است که با تغییرات شدید متابولیکی، هورمونی و ایمنی همراه می باشد. در این مرحله کاهش اشتها و تعادل منفی انرژی (NEB) موجب بسیج گسترده ی چربی بدن، افزایش غلظت اسیدهای چرب غیر استریفیه (NEFA) و تجمع تری گلیسرید در کبد می گردد، که در نهایت خطر استئاتوز کبدی، التهاب سیستمیک و استرس اکسیداتیو را افزایش می دهد. بررسی های اخیر نشان داده اند که مداخلات تغذیه ای مبتنی بر ترکیبات زیست فعال گیاهی با خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی می توانند مسیرهای متابولیکی کبد را تعدیل کرده و کارایی آنابولیک آن را حفظ نمایند. مکمل یاری با گیاهان Saponaria officinalis و Aloe arborescens سبب بهبود شاخص های آنتی اکسیدانی، کاهش نشانگرهای آسیب کبدی و ارتقاء سلامت پستانی گاوهای پیرپارتوم گردیده است. همچنین چرا در مراتع غنی از لگوم ها و گیاهان پهن برگ حاوی فیتوشیمیایی های فعال، موجب ارتقای کارایی کبد و کلیه و بهبود ظرفیت کاهندگی اکسیداتیو می شود. در سطح مولکولی فعال سازی محور SIRT۱-PGC۱a-PPARa و تنظیم عوامل میتوکندریایی مانند Nifi و TFAM نقش محوری در حفظ β-اکسیداسیون و کنترل استرس اکسیداتیو دارد؛ در حالی که اختلال در این مسیرها با افزایش سنتز چربی، آپوپتوز و فیبروز کبدی همراه است. بر این اساس، تلفیق دانش تغذیه مولکولی با فناوری های متابولومیکس و ترانسکریپتو میکس بستر مناسبی برای طراحی جیره های پایدار و هدفمند به منظور پیشگیری از اختلالات متابولیکی و بهبود سلامت کبد در دوره انتقال گاوهای شیری فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

گاو ماده ، استرس اکسیداتیو ، ترکیبات زیست فعال گیاهی ، استئاتوز کبدی