مهندسی تلاوت قرآن در بستر فناوری های نوین آموزشی: بازخوانی اختلاف قرائات با رویکرد زبان شناختی

زمینه: قرآن کریم به دلیل گستردگی جغرافیایی و تاریخی، قرائات متنوعی دارد که تفاوت های لفظی و صوتی آن ها گاه معانی متفاوتی را منتقل می کند. این اختلاف قرائات نه تنها موجب تنوع در تلاوت شده، بلکه نقش مهمی در درک مفاهیم و برجسته سازی معانی آیات ایفا می کند. بررسی این اختلافات و کاربرد آن ها در مهندسی تلاوت، به فهم بهتر ارتباط لفظ، صوت و معنا در قرآن کمک می کند. هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش اختلاف قرائات در انتقال مفاهیم قرآنی و اثر آن بر تلاوت معنادار و تاثیرگذار، به بررسی نمونه های برجسته قرائت، روش های صوتی و معنایی قاریان مشهور و تاثیر آن ها بر فهم شنونده می پردازد. روش: این مطالعه از نوع توصیفی–تحلیلی است و با استفاده از منابع تاریخی، تفسیری و قرائتی، نمونه هایی از آیات منتخب با اختلاف قرائت بررسی شدند. تمرکز بر تحلیل ساختار نحوی، بلاغی و صوتی آیات و کاربرد تغییرات قرائتی در القای مفاهیم معنایی و عاطفی بوده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که اختلاف قرائات، علاوه بر غنای لفظی، قابلیت برجسته سازی ویژگی های شخصیتی، عاطفی و معنایی آیات را دارد. قاریان برجسته با استفاده از ترفندهای صوتی مانند تنوع مقامات، اماله، تکرار و تغییر درجات صوتی، مفاهیم حاکمیت الهی، غرور یا فروتنی شخصیت ها و شدت رخدادها را به شنونده منتقل می کنند. بنابراین، اختلاف قرائات نه تنها جنبه زیبایی شناختی دارد، بلکه ابزار موثری در مهندسی معنایی و تثبیت پیام های قرآنی است.

کلیدواژه ها:

اختلاف قرائات ، مهندسی تلاوت ، معنای قرآنی ، قرائت های مشهور ، تحلیل صوتی