انسان شناسی فلسفی-اسلامی؛ تحلیل ابعاد وجودی، تربیت فلسفی و تعالی انسان

در عصر حاضر، با وجود پیشرفت های علمی، بحران هویت و معنا در تعریف انسان، همچنان یکی از چالش های بنیادین علوم انسانی است؛ امری که اهمیت بازنگری در انسان شناسی فلسفی اسلامی را به عنوان چارچوبی جامع و عمیق دوچندان می سازد. هدف پژوهش، تحلیل نظام مند ابعاد وجودی انسان، نقش تربیت فلسفی و مسیر تعالی انسانی در چارچوب اندیشه اسلامی متعالی است. این مطالعه با روش تحلیلی-توصیفی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، به بررسی دیدگاه های متفکران اسلامی درباره حقیقت ذاتی انسان؛ از جمله روح، نفس، قلب و عقل؛ و ساحت های متعدد وجودی وی (شناختی، غریزی، اراده، عمل، الوهی، جسمانی، عاطفی، اخلاقی، اجتماعی، هنری و دینی) می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که انسان شناسی اسلامی، برخلاف دیدگاه های مادی گرا، انسان را موجودی مختار، فقیر از ذات و دارای خلود نفس می داند که کمال او در رسیدن به خداوند و رشد متوازن تمامی ابعاد وجودی اش تحقق می یابد و تربیت فلسفی نه به معنای القای دانش، بلکه به عنوان فرآیندی برای بیدار کردن استعدادهای ذاتی، تقویت استقلال فکری، خلاقیت و مسئولیت پذیری در نظر گرفته می شود. همچنین اندیشه اسلامی، با تاکید بر فقر وجودی و اختیار، چارچوبی منحصربه فرد برای درک عمیق تر از انسان و هدایت او به سوی سعادت و تعالی فراهم می آورد. لذا پیشنهاد می شود از این چارچوب در طراحی نظام های تربیتی و آموزشی جامع نگر بهره گرفته شود.

کلیدواژه ها:

انسان شناسی فلسفی اسلامی ، ابعاد وجودی ، تربیت فلسفی ، تعالی انسان ، کمال انسان.