واکاوی نشانه شناختی و تاویل هرمنوتیکی هیپوگرام های مفهومی «شهادت» در گفتمان شعر پایداری (با تکیه بر آراء مایکل ریفاتر)

مفهوم والای شهادت در گستره ادبیات پایداری ایران، همواره از منظری ارجاعی و توصیفی مورد خوانش قرار گرفته است؛ حال آن که ساحت نمادین و شبکه های معنایی پنهان در پس این واژه، نیازمند واکاوی های عمیق تر نشانه شناختی است. پژوهش حاضر با هدف رازگشایی از ساختارهای زیرین متون منظوم دفاع مقدس و کشف چگونگی تبدیل معنای مستقیم به نشانه های هنری، انجام پذیرفت. بدین منظور، با بهره گیری از رویکرد نشانه شناسی ساختارگرایانه مایکل ریفاتر و تکیه بر مفاهیم بنیادین «هیپوگرام»، «ماتریس» و «مدل»، اشعار برجسته این حوزه مورد تحلیل قرار گرفت. روش کار در این مطالعه، توصیفی تحلیلی بود و داده ها از طریق مطالعات کتاب خانه ای گردآوری شد. نتایج بررسی ها نشان داد که مفهوم شهادت در شعر پایداری، از یک دلالت معنایی ساده فراتر رفته و به مجموعه ای از هیپوگرام های فرهنگی، مذهبی و اسطوره ای نظیر عاشقی و وصال، آب و نور، خاک و رویش، و عاشورا دگردیسی یافته است. شاعران پایداری، با عبور از سطح تقلیدی زبان و خلق شبکه های درهم تنیده از نشانه ها، خواننده را به یک خوانش پس نگر و تاویلی دعوت می کنند تا درک زیبایی شناختی غایی از مفهوم مرگ آگاهی و ایثار حاصل گردد.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی ، هیپوگرام مفهومی ، مایکل ریفاتر ، شعر دفاع مقدس ، هرمنوتیک