زیست بوم رسانه های نوین و هژمونی جنگ شناختی: تبیین مدل تاب آوری ادراکی در برابر قطبی سازی الگوریتمی با ابتناء بر پارادایم سواد رسانه ای پاتر

در هزاره سوم، تحولات شگرف تکنولوژیک در عرصه ارتباطات، ماهیت منازعات قدرت را از قلمروهای فیزیکی و ژئوپلیتیک به ساحت پیچیده ذهن و شناخت انسان منتقل ساخته است. رسانه های اجتماعی به عنوان بستر اصلی این دگردیسی، با بهره گیری از مکانیسم های الگوریتمی، اتاق های پژواک و حباب های فیلتر، زمینه ساز شکل گیری نوع نوینی از تهدیدات تحت عنوان «جنگ شناختی» شده اند که هدف غایی آن، مهندسی ادراک، تسلیحاتی سازی اطلاعات و ایجاد قطبی سازی های عمیق اجتماعی-سیاسی است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین یک مدل مفهومی جامع جهت ارتقای تاب آوری ادراکی جوامع و سازمان ها در برابر این هجمه های نامرئی، به واکاوی دیالکتیک میان تکنیک های جنگ شناختی و ساختارهای ذهنی مخاطبان پرداخته است. این مطالعه با اتخاذ رویکردی کیفی و مبتنی بر روش فراترکیب تحلیلی-توصیفی، داده های مستخرج از متون راهبردی و جامعه شناختی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. مهم ترین یافته های این پژوهش نشان می دهد که خنثی سازی اثرات مخرب بازنمایی های شناختی تحریف شده و سوگیری های تاییدی ناشی از ساختار پلتفرم ها، صرفا از طریق مواجهه سلبی امکان پذیر نیست؛ بلکه نیازمند استقرار یک سیستم دفاعی همه جانبه مبتنی بر پارادایم سواد رسانه ای جیمز پاتر است. در نتیجه گیری کلی می توان اذعان داشت که بازآفرینی و تقویت سه رکن بنیادین «ساختارهای دانش»، «مهارت های پردازش انتقادی» و به ویژه «مرکز تصمیم گیری شخصی»، می تواند مخاطب منفعل را به کنشگری هوشمند مبدل ساخته و دیواری نفوذناپذیر در برابر هژمونی ادراکی دشمنان در فضای سایبر بنا نهد.

کلیدواژه ها:

جنگ شناختی ، سواد رسانه ای ، الگوی جیمز پاتر ، بازنمایی شناختی ، تاب آوری ادراکی