تبیین سیستماتیک فرآیند پرورش تفکر انتقادی در درس ریاضی پایه ششم ابتدایی: نقش برنامه درسی پنهان و جو اخلاقی مدرسه

پژوهش حاضر با هدف تبیین سیستماتیک فرآیند پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان در درس ریاضی پایه ششم ابتدایی انجام شد و نقش برنامه درسی پنهان و جو اخلاقی مدرسه در این فرآیند مورد بررسی قرار گرفت. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر گراندد تئوری و جامعه آماری شامل معلمان مدارس ابتدایی شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود. نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری نظری و اشباع داده ها انتخاب شدند و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و پایایی و روایی با روش های بازبینی همکار و بررسی بازخورد شرکت کنندگان تامین شد. یافته ها نشان داد که برنامه درسی پنهان با انتقال ارزش ها، هنجارها و پیام های ضمنی، مسیر رشد مهارت های تحلیلی، ارزیابی و تصمیم گیری دانش آموزان را هدایت می کند. همچنین جو اخلاقی مدرسه شامل عدالت، صداقت و حمایت معلم، بستر روانی و اخلاقی لازم برای مشارکت فعال دانش آموزان را فراهم می آورد و فعالیت های پرسشگری، پروژه ای و خودتنظیمی دانش آموزان، حلقه عملی توسعه مهارت های تفکر انتقادی را تشکیل می دهد. تعامل این مولفه ها نشان دهنده یک فرآیند سیستماتیک و تعاملی است که بدون هماهنگی میان آن ها، توسعه مهارت های فکری و تصمیم گیری دانش آموزان محدود خواهد بود. نتایج پژوهش، اهمیت نگریستن به مدرسه به عنوان یک نظام آموزشی، تربیتی و اجتماعی یکپارچه را برجسته می کند و پیشنهاد می شود که معلمان و مدیران با ایجاد محیط اخلاقی، فرصت های پرسشگری و فعالیت های گروهی، مسیر پرورش مهارت های تفکر انتقادی را در درس ریاضی بهینه کنند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، پرورش تفکر انتقادی ، جو اخلاقی مدرسه ، ریاضی پایه ششم ، دوره ابتدایی ، گراندد تئوری.