تحلیل فقهی وحقوقی آثار تعهدات نسبت به شخص ثالث در حقوق ایران، افغانستان و مصر

اصل نسبی بودن قراردادها، اقتضا دارد که آثار حقوقی عقد صرفا میان طرفین قرارداد برقرار باشد؛ با این حال، روندهای نوین اجتماعی و اقتصادی ایجاب کرده که گاه قراردادها نسبت به اشخاص ثالث نیز موثر واقع شوند. این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی، مبانی فقهی و حقوقی تعهدات به نفع ثالث را در نظام های حقوقی ایران، افغانستان و مصر بررسی کرده است. یافته های پژوهش بیانگر این است که در حقوق ایران، پذیرش شرط به نفع ثالث مبتنی بر قاعده «المومنون عند شروطهم» بوده است. در افغانستان، پذیرش این نهاد با تاثیر گرفتن از حقوق مصر و بر اساس اصولی مانند استحسان و عرف صورت پذیرفته است. در حقوق مصر نیز با پذیرش نظریه تعهد مستقیم، حق ثالث مستقل از اراده شرط کننده شناسایی می شود. این بررسی نشان می دهد که هر سه کشور با وجود اختلافات در مبانی فقهی، در بعد ایجابی هم گرا بوده و در بعد سلبی تفاوت هایی دارند.

کلیدواژه ها:

اصل نسبی بودن عقد ، تعهد مستقیم ، شرط ضمن عقد ، عرف ، فقه امامیه ، فقه حنفی