ساخت هویت نوین ایرانی در جامعه عرب خوزستان دوره پهلوی اول با تاکید بر نقش مدارس

سیاست مدرسه سازی به عنوان یکی از ارکان اصلی برساختن هویت جدید ایرانی در سراسر دوره پهلوی اول دنبال شد. دولت رضاشاه با هدف تمرکز قدرت و تقویت انسجام ملی، سیاست های آموزشی نوینی را در سراسر کشور به اجرا گذاشت که جامعه عرب خوزستان نیز از آن مستثنا نبود. این مقاله به بررسی سیاست مدرسه سازی و گسترش آموزش نوین در جامعه عرب خوزستان طی سال های ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ش می پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که نهضت مدرسه سازی در میان عرب های خوزستان چه نقشی در پذیرش هویت جدید ایرانی داشت؟  تحقیق حاضر با روش تاریخی و بر پایه اسناد و نشریات دوره رضاشاه انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که تاسیس مدارس دولتی در مناطق عرب نشین نه تنها ابزاری برای گسترش سواد و آموزش بود، بلکه وسیله ای برای نفوذ و ترویج عناصر هویت رسمی نوین، ارزش های ملی و در عین حال تضعیف هویت محلی به شمار می آمد. همچنین روشن شد که در کنار منابع مالی وزارت معارف، نهادهایی چون شرکت نفت و نیروهای ارتش در خوزستان نقش موثری در پیشبرد این سیاست داشتند. بر اساس آمار موجود، توجه دولت به نهضت مدرسه سازی در جامعه عرب خوزستان بیش از دیگر مناطق کشور بوده است، چراکه این سیاست ابزاری برای تحکیم گفتار هویتی دولت و کنترل منطقه ای تلقی می شد.

کلیدواژه ها:

جامعه عرب خوزستان ، نظام آموزش نوین ، پهلوی اول ، هویت ملی رسمی ، مدرسه سازی