تحلیل گفتمانی روایت های ملاقات مولانا و شمس با رویکرد روش شناسی نورمن فرکلاف

این پژوهش به بازخوانی هفت روایت موجود از ملاقات شمس و مولانا می پردازد و گفتمان های موجود در این روایات را مورد کاوش قرار می دهد. پرسش محوری این است که آیا گفتمان حاکم بر فضای متن در خدمت حفظ روابط قدرت ایدئولوژیک در لایه های ساختار اجتماعی صورت بندی شده یا در جهت تضعیف و دگرگونی آن حرکت نموده است. نگارنده به روش کمی- کیفی در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین، نخست ساختار و ویژگیهای زبانی متن را با استفاده از دستور نقش گرای هلیدی بررسی کرده، سپس به تحلیل گفتمانهایی که در تولید و مصرف متن مفصل بندی شده اند پرداخته و در پایان به تحلیل بافت اجتماعی گسترده تر بر اساس مبانی روش شناسی فرکلاف رسیده است. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که هر یک از این روایات با بازنمایی تحولات ناشی از هژمونی گفتمان عرفان بر اساس میزان نزدیکی و دوری نویسندگان آن به محل وقوع ملاقات تغییراتی در نظم گفتمانی حاکم بر متن ایجاد کرده اند. همچنین میزان تعاملات عرفانی و علمی ایشان با اهداف و اغراض نقل روایت در اثر خود مرتبط است. در این میان، مهم ترین مولفه ای که در گفتمان تمامی این متون برجسته سازی شده و دیگر مولفه ها به حول آن مفصل بندی شده، ترک علوم قشری و ظاهری است که در هر شکل و در هر سطحی می تواند گمراه کننده باشد.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان ، روایت ملاقات ، شمس و مولانا