شناسایی مواد رنگزا در ملاط و نقوش پنهان آرایه های معماری دستکند معبد ورجوی مراغه (دوره ایلخانان مغول)

معبد ورجوی از بناهای با تاریخ نه چندان دقیق در پیش از اسلام و با الحاقاتی منسوب به دوره ایلخانان مغول در استان آذربایجان شرقی است. این معبد جزء مجموعه سازه های زیر زمینی است که در بستر سنگی کنده شده است. مقاله حاضر با هدف ساختارشناسی و تشخیص مواد رنگزا در ترکیبات لایه های ملاط و همچنین شناخت رنگ کتیبه نوشتاری معماری دستکند ورجوی در شهر مراغه، انجام پذیرفته است. مطالعات آزمایشگاهی شامل آزمون های XRD، XRF و همچنین SEM-EDS بر روی نمونه های برداشته شده از لایه های شناسایی شده در چله خانه اصلی معبد انجام گرفته است. بر اساس نتایج حاصله از آنالیزهای تجزیه ای، تحلیل اطلاعات مربوط به انواع نمونه های ملاط به کار رفته در معماری صخره ای ورجوی و همچنین مقایسه آن با بستر سنگی صورت گرفته است. این مقاله برای نخستین بار به ارائه شواهدی از رنگ بر مبنای ساختارشناسی در معماری دستکند دامنه سهند پرداخته است و نتایج پژوهش نشان دهنده استفاده از اکسید آهن (برای رنگ قرمز) و دوده کربنی (برای رنگ سیاه) به عنوان مواد رنگزا در معبد ورجوی است.

کلیدواژه ها:

ملاط رنگی ، کتیبه ، معماری دستکند ، مراغه