مدیریت دانش سازمانی در نظام آموزشی ایران: سازوکارها، موانع و راهکارهای اجرا

تحول در نظام آموزشی ایران در دهه های اخیر بیش از هر زمان دیگری به کاربست دانش و مدیریت اثربخش آن وابسته است. در این راستا، مدیریت دانش سازمانی به عنوان راهبردی کلیدی برای ارتقای کارآمدی، تصمیم گیری مبتنی بر داده، و بهبود یادگیری سازمانی مطرح می شود. هدف این پژوهش بررسی سازوکارهای شکل گیری و اجرای مدیریت دانش در نهادهای آموزشی ایران، شناسایی موانع موجود و ارائه راهکارهای اجرایی برای نهادینه سازی آن است. روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و با تکیه بر تحلیل مفهومی و شواهد تجربی از مدارس و دانشگاه های کشور انجام گرفته است.یافته ها نشان می دهد که سازوکارهای کلیدی مدیریت دانش در نظام آموزشی شامل ایجاد زیرساخت فناوری اطلاعات، شبکه سازی علمی میان معلمان و استادان، مستندسازی تجربیات آموزشی، و توسعه فرهنگ یادگیری مشارکتی است. با این حال، موانع متعددی همچون فقدان نظام انگیزشی برای به اشتراک گذاری دانش، مقاومت فرهنگی در برابر تغییر، ضعف در مهارت های دیجیتال و نبود سیاست های یکپارچه دانش محور مانع تحقق کامل مدیریت دانش در سازمان های آموزشی می شود.بر اساس تحلیل نتایج، اجرای موفق مدیریت دانش مستلزم تدوین راهبرد ملی یادگیری سازمانی، آموزش رهبران آموزشی در حوزه مدیریت دانش، به کارگیری پلتفرم های دیجیتال بومی، و ایجاد ساختارهای حمایتی برای تعامل میان سطوح مختلف آموزش و پژوهش است. همچنین، تقویت ارتباطات بین مدارس، مناطق آموزشی و دانشگاه ها می تواند بستر تبادل تجربیات و بهبود مستمر دانش حرفه ای معلمان و مدیران را فراهم آورد.در نهایت، پژوهش حاضر بر این نکته تاکید دارد که مدیریت دانش سازمانی نه یک پروژه مقطعی بلکه فرآیندی مستمر برای خلق، انتقال و به کارگیری دانش در تمام سطوح نظام آموزشی ایران است. نهادینه سازی این مفهوم، نیازمند تغییر نگرش از مدیریت اداری به مدیریت دانشی، و از رویکردهای سنتی به سیاست گذاری مبتنی بر یادگیری سازمانی و فناوری است.