واکاوی نظام های تفتیشی و اتهامی در آیین دادرسی کیفری

نظام های تفتیشی و اتهامی به عنوان دو رویکرد اصلی در آیین دادرسی کیفری، چارچوب های متفاوتی برای رسیدگی به جرایم و اجرای عدالت کیفری ارائه می دهند. نظام تفتیشی، که ریشه در حقوق رومی-ژرمنی دارد، بر نقش فعال قاضی در کشف حقیقت تاکید دارد. در این نظام، قاضی به طور مستقیم در جمع آوری ادله، استماع شهود و تحقیق از متهم دخالت می کند، که این امر می تواند به دقت بیشتر در کشف حقیقت منجر شود، اما خطر نقض حقوق متهم را نیز به همراه دارد. در مقابل، نظام اتهامی، که در نظام های حقوقی کامن لا رایج است، بر اصل تقابل طرفین استوار بوده و قاضی نقش داور بی طرف را ایفا می کند. در این نظام، وظیفه ارائه ادله بر عهده دادستان و وکیل مدافع است، که این امر حقوق متهم را تقویت می کند، اما ممکن است به دلیل وابستگی به توانایی طرفین، حقیقت به طور کامل کشف نشود. این مقاله با مقایسه ویژگی ها، مزایا و معایب این دو نظام، به تحلیل تاثیر آنها بر عدالت کیفری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که هر نظام با توجه به ساختار حقوقی و فرهنگی جامعه، نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارد. نظام های حقوقی مدرن اغلب ترکیبی از این دو رویکرد را به کار می گیرند تا تعادلی بین کشف حقیقت و حفظ حقوق متهم برقرار کنند. پیشنهاد می شود که نظام های ترکیبی با تاکید بر اصول عدالت طراحی شوند.

کلیدواژه ها:

نظام تفتیشی ، نظام اتهامی ، آیین دادرسی کیفری ، عدالت کیفری ، نقش قاضی.