واکاوی نظریه های تعهد حرفه ای معلمان: از مدل مایر و آلن تا نظریه خودتعیین گری

تعهد حرفه ای معلمان به عنوان یکی از مهم ترین سازه های روان شناختی در مطالعات رفتار سازمانی و آموزش، نقشی کلیدی در تبیین ماندگاری، انگیزه و کیفیت عملکرد معلمان ایفا می کند. هدف پژوهش حاضر، واکاوی نظام مند مبانی نظری تعهد حرفه ای معلمان با تاکید بر دو چارچوب نظری برجسته یعنی مدل سه بعدی مایر و آلن (۱۹۹۱) و نظریه خودتعیین گری دسی و رایان (۲۰۰۰) است. در این مقاله مروری، پس از بررسی تعاریف مفهومی و ابعاد تعهد حرفه ای، مهم ترین نظریه های تبیین کننده این سازه شامل نظریه هویت حرفه ای بلاو (۱۹۸۵)، نظریه خودتعیین گری و نظریه اخلاق حرفه ای کمبل (۲۰۰۸) معرفی و تحلیل شده اند. یافته های مرور نشان می دهد که مدل مایر و آلن با تفکیک تعهد به ابعاد عاطفی، مستمر و هنجاری، چارچوبی عملیاتی برای سنجش تعهد فراهم می کند، اما این مدل کمتر به فرایندهای شکل گیری و تداوم تعهد می پردازد. در مقابل، نظریه خودتعیین گری با تاکید بر ارضای سه نیاز بنیادین روان شناختی (خودمختاری، شایستگی و ارتباط)، سازوکارهای انگیزشی زیربنای تعهد پایدار را تبیین می نماید. همچنین مشخص شد که عوامل فردی (خودکارآمدی و تاب آوری)، سازمانی (حمایت مدیریتی و فرهنگ مدرسه) و اجتماعی (جایگاه معلم در جامعه) به طور مستقیم و غیرمستقیم بر تعهد حرفه ای معلمان تاثیر می گذارند. پیامدهای تعهد حرفه ای بالا شامل بهبود کیفیت تدریس، افزایش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، کاهش فرسودگی شغلی و تقویت فرهنگ سازمانی مدارس است. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که تلفیق مدل مایر و آلن با نظریه خودتعیین گری می تواند درک جامع تری از پویایی های تعهد حرفه ای معلمان ارائه دهد. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی به آزمون تجربی مدل یکپارچه تعهد حرفه ای در بافت مدارس بپردازند.

کلیدواژه ها:

تعهد حرفه ای معلمان ، مدل مایر و آلن ، نظریه خودتعیین گری ، مدارس ، مرور نظری.