رابطه سیستم های مغزی رفتاری با طرحواره های شکست، خویشتنداری ناکافی، نقص/شرم و بی اعتمادی/ بدرفتاری: نقش واسطه ای صفات تاریک شخصیت

این پژوهش به بررسی رابطه سیستم های مغزی-رفتاری (BIS و BAS) با طرحواره های شکست، خویشتنداری ناکافی، نقص/شرم و بی اعتمادی/بدرفتاری می پردازد و نقش واسطه ای صفات تاریک شخصیت را در این رابطه آزمون می کند. جامعه آماری شامل ۱۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه های تبریز بود که از طریق فضای مجازی (شبکه های اجتماعی) و به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های استاندارد سیستم های BIS/BAS، طرحواره های یانگ (نسخه کوتاه) و مقیاس صفات تاریک شخصیت (SD۳) بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS و با به کارگیری روش های همبستگی و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که سیستم مهار رفتاری (BIS) با طرحواره های شکست، نقص/شرم و بی اعتمادی همبستگی مثبت و معناداری دارد، در حالی که سیستم فعال سازی رفتاری (BAS) با طرحواره خویشتنداری ناکافی رابطه مستقیم نشان داد. تحلیل های مسیر تایید کردند که صفات تاریک شخصیت (نارسیسیسم، ماکیاولیسم و روان آزاری) به طور کامل یا جزئی نقش واسطه ای در رابطه بین سیستم های مغزی و طرحواره های ناسازگار ایفا می کنند. به عبارت دیگر، ضعف در تنظیم سیستم های مغزی می تواند منجر به تقویت صفات تاریک شود که در نهایت زمینه ساز شکل گیری یا تشدید طرحواره های ناسازگار اولیه می گردد. مدل نهایی حدود ۴۲ درصد از واریانس طرحواره ها را تبیین کرد.این نتایج اهمیت توجه به ویژگی های شخصیتی تاریک در فرآیندهای درمانی و پیشگیری از اختلالات شخصیت را نشان می دهد. پیشنهاد می شود در مداخلات روان شناختی، علاوه بر اصلاح طرحواره ها، بر کاهش صفات تاریک و تنظیم سیستم های مغزی-رفتاری تمرکز شود. همچنین انجام پژوهش های آینده با نمونه های بزرگ تر و روش های طولی برای تعمیم پذیری بیشتر نتایج ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

طرحواره شکست ، سیستم های مغزی ، صفات تاریک شخصیت ، نقص /شرم