تدوین مدل فرایندی انگیزه تحصیلی از دیدگاه تئوری انتخاب

هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل فرایندی انگیزه تحصیلی از منظر تئوری انتخاب ویلیام گلسر انجام شد.روش: این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد گرندد تئوری (نظریه زمینه ای) انجام گرفت. منابع داده، کتاب های گلسر و نمایندگان مجاز او در حوزه آموزش بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده ها با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند.یافته ها: تحلیل داده ها منجر به استخراج ۵۷ کد اولیه و شکل گیری پنج مضمون اصلی شد: ۱) باور و روش های ناکارآمد معلمان (کنترل بیرونی)، ۲) پیامدهای منفی کنترل بیرونی، ۳) توجه به انگیزه درونی (نیازهای پنجگانه)، ۴) راهکارهای عملی جایگزین، و ۵) نقش بستر و محیط. این مضامین در قالب یک مدل فرایندی سه بخشی شامل شرایط علی (کنترل بیرونی و بستر محیطی) فرایندها (آگاهی از نیازها و راهکارهای عملی) و پیامدها (شکست: تعارض و ترک تحصیل؛ پیروزی: انگیزه تحصیلی) سازماندهی شدند.نتیجه گیری: از منظر تئوری انتخاب، علت ریشه ای چالش های انگیزشی در مدارس، نه کمبود انگیزه در دانش آموزان، بلکه غلبه پارادایم کنترل بیرونی و ناتوانی محیط آموزشی در برقراری پیوند میان الزامات تحصیل و نیازهای ذاتی پنجگانه (بقا، عشق و تعلق، قدرت، آزادی، تفریح) است. مدل فرایندی ارائه شده می تواند به معلمان و دست اندرکاران آموزش در طراحی محیط های یادگیری نیازمحور و افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان یاری رساند.

کلیدواژه ها:

انگیزه تحصیلی ، تئوری انتخاب ، ویلیام گلسر ، گرندد تئوری