بررسی اثر سالیسیلیک اسید و روی بر وزن خشک به لیمو تحت تنش خشکی

با توجه به افزایش تقاضای جهانی برای گیاهان دارویی و معطر، تنش خشکی به عنوان عامل اصلی کاهش عملکرد این گیاهان شناخته می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سالیسیلیک اسید و روی بر ماده خشک به لیمو در شرایط تنش خشکی در سال ۱۴۰۳–۱۴۰۴ در شهرری انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عوامل شامل تنش خشکی (۵۰، ۹۰ و ۱۲۰ میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A) در کرت های اصلی، محلول پاشی سالیسیلیک اسید (۰ و ۱ میلی مولار) و روی (۰، ۲ و ۴ گرم در لیتر) بود. در مجموع ۱۸ تیمار و ۷۲ کرت آزمایشی داشتیم. تجزیه واریانس با نرم افزار SAS و مقایسه میانگین ها با آزمون دانکن انجام شد. نتایج نشان داد اثر اصلی و متقابل تیمارها بر ماده خشک در مراحل ساقه رفتن و رسیدگی معنادار بود، اما در مرحله گلدهی تنها اثر اصلی روی و سالیسیلیک اسید معنادار گردید. در مرحله ساقه رفتن، بیشترین ماده خشک (۳/۱۷۳ کیلوگرم در هکتار) در تیمار ۴ گرم روی + سالیسیلیک اسید و تنش متوسط (۹۰ میلی متر) به دست آمد و کمترین (۴/۵۷ کیلوگرم در هکتار) در عدم مصرف این مواد و تنش خفیف مشاهده شد؛ کاربرد این مواد در تمام سطوح تنش، ماده خشک را افزایش داد. در مرحله گلدهی، مصرف سالیسیلیک اسید و روی ماده خشک را کاهش داد (به ترتیب حدود ۲۱ و ۲۴ درصد نسبت به عدم مصرف)، که احتمالا به دلیل هدایت منابع به سمت کیفیت (اسانس) به جای بیوماس است. در مرحله رسیدگی، بیشترین ماده خشک (۴/۹۷۶ کیلوگرم در هکتار) در ۲ گرم روی + تنش خفیف و (۳/۸۲۳ کیلوگرم در هکتار) در ۱ میلی مولار سالیسیلیک اسید + ۲ گرم روی حاصل شد؛ کاربرد این مواد اثرات تنش را تعدیل کرد. به طور کلی، مصرف سولفات روی و سالیسیلیک اسید (به ویژه در مراحل ساقه رفتن و رسیدگی) ماده خشک به لیمو را افزایش داد و اثرات منفی تنش خشکی را از طریق بهبود فتوسنتز، حفظ محتوای نسبی آب و کاهش آسیب اکسیداتیو تعدیل نمود. این یافته ها پتانسیل این مواد را برای بهبود عملکرد در شرایط کم آب نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

سالیسیلیک اسید ، روی ، تنش خشکی ، به لیمو ، ماده خشک