طراحی پایدار مجموعه های فرهنگی ورزشی بر اساس اصول معماری ایرانی

ساختمان ها، به ویژه مجموعه های فرهنگی و ورزشی بزرگ به دلیل ویژگی های خاص عملکردی و مصرف بالای انرژی برای تهویه و روشنایی تاثیر قابل توجهی بر بار زیست محیطی جهانی دارند. با وجود توجه فزاینده به اصول توسعه پایدار، بسیاری از اماکن فرهنگی–ورزشی در ایران همچنان با روش های سنتی و غیر پایدار طراحی و مدیریت می شوند. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی مفهومی و اجرایی برای طراحی پایدار مجموعه های فرهنگی–ورزشی بر اساس اصول معماری ایرانی انجام شده است. پژوهش از نوع کیفی بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر استدلال منطقی و تطبیقی انجام شده است. در این راستا مبانی نظری بررسی و سه نمونه موفق شامل مجموعه ورزشی آزادی تهران، مجتمع فرهنگی توریستی یزد و مرکز تجارت جهانی بحرین تحلیل شده اند. داده های تحقیق از منابع کتابخانه ای، اسناد و منابع معتبر گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهند که یک راهبرد کلیدی برای دستیابی به پایداری ادغام اصول طراحی غیر فعال ایرانی، همچون بهره گیری مهندسی شده از بادگیرهای بزرگ به عنوان دودکش های خورشیدی و استفاده از حیاط مرکزی به عنوان فضای انتقالی خنک کننده، با فناوری های نوین هیبریدی نظیر پنل های خورشیدی و سیستم های هوشمند مکانیکی است. این رویکرد نه تنها مصرف انرژی را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد و مدیریت پایدار منابع آب را ممکن می سازد، بلکه در تقویت هویت فرهنگی و افزایش انعطاف پذیری اجتماعی فضا نیز نقش دارد. در پایان، مجموعه ای از شاخص های بومی شده برای ارزیابی عملکرد پایداری این مجموعه ها در سه بعد زیست محیطی، اقتصادی و فرهنگی تدوین شده است.

کلیدواژه ها:

طراحی پایدار ، معماری ایرانی ، مجموعه فرهنگی ورزشی ، راهبردهای اقلیمی ، شاخص های پایداری