ارائه الگویی برای انتخاب سیستم نگهداری تونل بر پایه تلفیق تحلیل قابلیت اطمینان و مدل های تصمیم گیری چندشاخصه

امروزه افزایش قابل ملاحظه ای در تعداد پروژه های تونل سازی در جهان وجود داشته است. در ساخت و ساز تونل ها، انتخاب بهینه سیستم نگهداری همواره تصمیمی پیچیده بوده که نیاز به در نظر گرفتن بسیاری از فاکتورهای فنی، اقتصادی و محیطی دارد. در این مقاله، شناسایی عوامل موثر بر انتخاب سیستم نگهداری تونل، دسته بندی این عوامل و رتبه بندی اهمیت نسبی آن ها به عنوان اهداف اصلی در نظر گرفته شده اند. برای رسیدن به این اهداف، روش های تصمیم گیری چندمعیاره مبتنی بر نظرسنجی از افراد خبره، مورد استفاده قرار گرفته است. بدین منظور، ابتدا با بررسی مطالعات پیشین، مهمترین عوامل موثر بر انتخاب سیستم های نگهداری تونل شناسایی و دسته بندی شده اند. این عوامل پس از تجزیه و تحلیل اولیه شامل ۲۴ پارامتر و در قالب ۵ شاخص اصلی شامل عوامل اقتصادی، اجرایی، اجتماعی و سیاسی، فنی و ویژگی های ژئومکانیکی تونل دسته بندی شده اند. به منظور ارزیابی و رتبه بندی نهایی عوامل، از ادغام روش های تحلیل قابلیت اطمینان، آزمون DEMATEL و روش تصمیم گیری TOSIS استفاده شده است. در نهایت برای اعتبارسنجی نتایج، یک مطالعه نسبتا جامع و وسیع از نتایج و عوامل موثر بر انتخاب سیستم نگهداری تونل البرز انجام شد که نتایج حاصل از این نظرسنجی نشان می دهد از بین شاخص های اصلی، ضریب ایمنی، اطلاعات ژئومکانیکی و زمین شناسی منطقه، ضخامت روباره، وضعیت لایه بندی و هوازدگی آن و هزینه های عملیاتی و نصب دارای بیشترین اهمیت و دسترسی به نیروی کار ماهر و کنترل وضعیت تنش دارای کمترین اهمیت است. نتایج حاصل از انجام تحلیل قابلیت اطمینان و روش ارزیابی DEMATEL گویای آن است که رویکرد پیشنهادی منطقی و موثر بوده است و می تواند به عنوان یک ابزار یا چهارچوب موثر برای مقابله با بسیاری از مسائل و مشکلات انتخاب سیستم های نگهداری در زمینه تونل سازی بکار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

سیستم نگهداری ، مدل های تصمیم گیری چند معیاره ، تحلیل قابلیت اطمینان ، ضریب ایمنی ، تونل البرز