تحلیل حقوقی قراردادهای هوشمند در حقوق ایران و نظام های حقوقی مدرن

قراردادهای هوشمند به عنوان یکی از کاربردهای نوین فناوری بلاک چین با خوداجرایی و شفافیت ذاتی، چالش ها و فرصت های حقوقی متعددی را ایجاد کرده اند. این مقاله به تحلیل، ماهیت، اعتبار و اجرای قراردادهای هوشمند در حقوق ایران و مقایسه آن با نظام های حقوقی مدرن مانند ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا و انگلستان می پردازد. با توجه به خلاهای قانونی خاص در حقوق ایران، این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسناد بین المللی به تبیین مبانی اعتبار قراردادهای هوشمند در چارچوب قانون مدنی و قانون تجارت الکترونیک ایران می پردازد. همچنین رویکرد نظام های حقوقی پیشرفته در زمینه شناسایی، تنظیم و حل اختلافات مرتبط با قراردادهای هوشمند مورد بررسی قرار می گیرد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه حقوق ایران با تفسیر موسع از مفاهیمی چون «قصد و رضا»، «معوض بودن» و «معلوم و معین بودن مورد معامله» می تواند ظرفیت پذیرش قراردادهای هوشمند را داشته باشد، اما نبود مقررات خاص و چالش هایی مانند مسئله حاکمیت، قانون حل اختلاف و شناسایی شخصیت حقوقی عامل های خودگردان از موانع مهم هستند. در مقابل نظام هایی مانند ایالت های آمریکا (با قوانینی چون قانون UETA و قانون قراردادهای هوشمند ایالت آریزونا) و اتحادیه اروپا با مقرراتی مانند eIDAS، رویکردهای تنظیم گری و مقررات گذاری فناوری محور گام های عملی تری در جهت رسمیت بخشی و تنظیم این قراردادها برداشته اند. مقاله پیشنهاد می کند حقوق ایران با به روزرسانی قوانین موجود و تصویب مقررات ویژه ضمن بهره گیری از تجارب بین المللی بستر حقوقی امن و شفافی برای توسعه قراردادهای هوشمند فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، بلاک چین ، حقوق ایران ، حقوق تطبیقی ، تجارت الکترونیک ، قانون مدنی ، اعتبار قراردادها