حمایت از روزنامه نگاران و رسانه ها در مخاصمات مسلحانه از منظر حقوق بین الملل بشردوستانه

نقش روزنامه نگاران و رسانه ها در مستندسازی وقایع مخاصمات مسلحانه و افشای نقض های فاحش حقوق بشر، ضرورتی انکارناپذیر در جامعه جهانی مدرن است؛ با این حال این گروه به دلیل ماهیت فعالیت خود همواره با خطرات جانی و امنیتی جدی روبرو هستند. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه حقوقی خبرنگاران و رسانه ها در اسناد بین المللی و بررسی چالش های حفاظتی آنها انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه به صورت توصیفی - تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای بررسی کنوانسیون های چهارگانه، ژنو، پروتکل های الحاقی و قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد صورت گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که طبق ماده ۷۹ پروتکل اول الحاقی، روزنامه نگاران به عنوان غیرنظامی محسوب شده و از تمامی حقوق مربوط به این طبقه برخوردارند، مگر آنکه مستقیما در درگیری ها مشارکت کنند. همچنین تفکیک دقیقی میان خبرنگاران جنگی وابسته به نیروهای مسلح و روزنامه نگاران آزاد وجود دارد که وضعیت حقوقی آنها را در صورت اسارت متفاوت می سازد. در بخش بحث مقاله به نقش پیشگیرانه قطعنامه های ۱۷۳۸ و ۲۲۲۲ شورای امنیت و همچنین صلاحیت دیوان کیفری بین المللی در پیگرد حملات عمدی علیه اصحاب رسانه به عنوان جنایت جنگی می پردازد. در نهایت، نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که علیرغم وجود چارچوب های قانونی غنی در حقوق بین الملل بشردوستانه، خلا اجرایی و مصونیت از مجازات عاملان جنایت علیه خبرنگاران همچنان چالش اصلی است. برای بهبود این وضعیت، تقویت سازوکارهای نظارتی بین المللی و الزام دولت ها به جرم انگاری این حملات در نظام های حقوقی داخلی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

حقوق بین الملل بشردوستانه ، روزنامه نگاران ، مخاصمات مسلحانه ، جنایات جنگی ، حمایت حقوقی