نقش تربیتی ایمان و دعا در علاقه به تحصیل، بهبود یادگیری و رفتار نوجوان از نگاه رئالیسم اسلامی، پست مدرنیسم و فلسفه های تحلیلی معاصر

ایمان و دعا در سنت تربیتی ایران و جهان اسلام جایگاهی دیرینه دارند و بسیاری از پژوهش ها بر نقش آن ها در تنظیم هیجان، معنا بخشی به زندگی، افزایش انگیزش تحصیلی و بهبود رفتار نوجوان تاکید کرده اند. این پژوهش با هدف تبیین نقش ایمان و دعا به عنوان دو مولفه ی معنوی در افزایش علاقه به تحصیل، بهبود فرآیند یادگیری و اصلاح رفتار نوجوانان، از منظر سه پارادایم فکری رئالیسم اسلامی، پست مدرنیسم و فلسفه های تحلیلی معاصر انجام شده است. در پارادایم رئالیسم اسلامی، ایمان به عنوان شناخت وجود متعالی و هدفمند ساختن عالم، پایه ای اساسی برای معنا بخشیدن به تحصیل و ایجاد انگیزه ی درونی است. دعا نیز رابطه ای فعال با حقیقت غایی تعریف شده و موجب آرامش روانی، افزایش تمرکز و توکل فعال در فرآیند یادگیری می شود. در مقابل، پست مدرنیسم با تاکید بر ساخت اجتماعی واقعیت و نسبیت مفاهیم، ایمان و دعا را نه به عنوان اموری حقیقت نما، بلکه به مثابه روایت هایی قدرتمند و معناساز در زندگی فردی نوجوان بررسی می کند که می توانند در چارچوب گفتمان های شخصی، احساس تعلق و انگیزش ایجاد کنند. فلسفه های تحلیلی معاصر نیز با واکاوی منطقی مفاهیمی مانند "ایمان"، "عمل دعا" و "انگیزش"، به بررسی گزاره های تجربی قابل آزمون درباره ی تاثیرات روان شناختی و رفتاری این پدیده ها می پردازند. روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای اصیل و نوین است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه مبانی معرفت شناختی و هستی شناختی این سه دیدگاه متفاوت است، اما در امکان نقش آفرینی مثبت ایمان و دعا در حوزه ی تربیت آموزشی نوجوان، به ویژه از جنبه های روان شناختی، معنوی و اخلاقی، اشتراکات قابل توجهی وجود دارد. این پژوهش پیشنهاد می کند نظام های آموزشی معاصر، با در نظر گرفتن یافته های هر سه پارادایم، به طراحی مداخلات تربیتی جامع نگر که بعد معنوی و عقلانی نوجوان را توامان مورد توجه قرار می دهد، اهتمام ورزند.

کلیدواژه ها:

ایمان ، دعا ، تربیت اسلامی ، نوجوان ، علاقه به تحصیل ، بهبود یادگیری ، رفتار نوجوانی ، رئالیسم اسلامی ، پست مدرنیسم ، فلسفه تحلیلی ، تعلیم و تربیت معنوی