تحلیل عوامل بازدارنده تدریس موثر جغرافیا در مدارس متوسطه: مطالعه موردی هفت باب مدرسه در ولسوالی اوبه

تدریس درس جغرافیا در دوره متوسطه نقش اساسی در ارتقای سواد مکانی، تقویت درک محیطی و رشد توانایی تحلیل فضایی دانش آموزان دارد؛ اما شواهد محلی نشان می دهد که کیفیت آموزش این درس در مدارس ولسوالی اوبه با چالش های قابل ملاحظه ای روبه رو است. هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل عوامل بازدارنده تدریس موثر جغرافیا در هفت باب مدرسه این ولسوالی و ارائه راه کارهای علمی برای بهبود کیفیت تدریس آن است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) و به صورت مطالعه موردی چندگانه انجام شده است. جامعه آماری شامل ۱۵ معلم جغرافیا و حدود ۷۰ شاگرد دوره متوسطه می باشد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسش نامه ترکیبی (سوالات بسته و باز)، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و بررسی اسناد و مواد درسی جغرافیا بوده است. داده های کمی با نرم افزار SPSS تحلیل شد و داده های کیفی با روش تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که چالش های تدریس جغرافیا در سه بعد عمده قابل طبقه بندی است؛ بعد محتوایی (کمبود تناسب، جدیدنبودن و ضعف کاربردی مواد درسی)، بعد پیداگوژیکی (غلبه روش های سنتی، محدودیت در استفاده از روش های فعال و کمبود مهارت کاربرد وسایل جغرافیایی)، و بعد ساختاری (فقر مواد ممد درسی، نبود لابراتوار جغرافیایی و ضعف حمایت نهادی). هم چنین دیدگاه دانش آموزان نسبت به درس جغرافیا به شدت تحت تاثیر روش تدریس معلمان، شیوه ارائه محتوا و دسترسی به منابع آموزشی قرار دارد. بر اساس نتایج، بازنگری محتویات درسی، توانمندسازی مسلکی معلمان و استفاده از روش های نوین مبتنی بر فعالیت می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت تدریس جغرافیا در مدارس ولسوالی اوبه داشته باشد.

کلیدواژه ها:

تدریس جغرافیا ، دوره متوسطه ، عوامل بازدارنده ، ولسوالی اوبه