غبن و مفهوم آن در فقه و قانون مدنی ایران

قراردادهای خصوصی یکی از زمینه های برخورد به آزادی و عدالت است آزادی مهمترین مبنای نفوذ پیمان ها است. دو شخص که هر کدام نماینده منافع ویژه است آزادانه با هم به گفتگو مینشیند و هم اینکه به توافق می رسند، قانون رابطه خود را وضع میکند و پایبند به آن هم می شوند.جامعه نیز مصلحت را بر آن میبیند که به این قانون احترام بگذارند و از آن حمایت کند. آزادی قراردادی امروز یکی از پایه های قوانین مربوط به پیمان های خصوصی است. و با همه محدودیت هایی که پیدا کرده است به عنوان اصل پذیرفته میشود.ولی شغل آزاد زیستن نمیتواند انگیزه عدالتخواهی را به فراموشی سپارند. انسان آزادی خواه به برابری و عدالت نیز می اندیشد و نگران است. مبادا حفظ یکی از این دو نیاز طبیعی به بهای از بین رفتن دیگری تمام شود، انسان اندیشمند میخواهد که دو سود اگر به آزادی روبرو شوند و با برابری از همدیگر جدا گردند.از ابتکارها و تیز هوشی ها حمایت می کند و نتایج آن را در ایجاد نابرابری می پذیرد ولی این را هم لازم می داند که تعادل سنجی میان دو ارزش مبادله شده وجود داشته باشد.سستی نرود و زورمندی از بی تجربگی به ناآگاهی و نیاز حریف ناتوان استفاده نکند.قوانین و مقررات مربوط به چگونگی جلوگیری از غبن و جبران آن در واقع طعم های گوناگون برای ایجاد تعادل میان آزادی و برابری در قراردادها است. یکی تکیه بر آزادی میکند و از برابری به منظور ایجاد مرزها و چارچوب بروز ابتکار خصوصی نام می برد و دیگری برابری و عدالت را پایه می شناسد و آزادی را در درون آن محصور می سازد. ولی هرچند آغاز از دو نقطه متعارض است، نیازها سرانجام آنها را به هم نزدیک می سازد.

کلیدواژه ها:

غبن ، تعریف غبن ، مفهوم غبن ، خیار غبن ، غبن فاحش.