بررسی دانش بومی در نظام های دامداری سنتی شرق گیلان

دانش بومی به مجموعه ء باورها، ارزش ها، ابزارها، روش ها و تجربیات هر قوم گفته شده که در اثر ارتباط تدریجی آن ها با محیط پیرامون پدید آمده است. استان گیلان به عنوان یکی از قطب های کهن در دامداری ایران شناخته می شود که تدابیر و دانش نهفته آن نقش مهمی در بهره برداری بهینه از اکوسیستم های طبیعی دارد. اطلاعات این پژوهش با روش مردم نگاری در قالب مصاحبه و مشاهده ء مشارکتی صورت پذیرفته است. نتایج حاکی از آن است که دامداران شرق گیلان تجارب ارزنده ای در زمینه ء اجزای متنوع نظام دامداری چون مدیریت گله، تغذیه و سکونت دام دارند. ایشان با انتخاب الگوهای چرایی مناسب، رعایت فصل چرا و توجه به ترکیب و تفکیک گله، درصدد مدیریت بهینه زیست بوم خود بوده اند. دانش بومی تغذیه دام شامل تشخیص گونه های علوفه ای غالب Poaceae و Leguminosae، توجه ویژه به دام آبستن و تازه متولد شده، تیمار پخش نمک، استفاده از پس چر مزارع و ذخیره سازی خوراک دام برای فصول سرد است. همچنین تدبیر دامداران در زمینه ء سکونت دام نقش مفیدی در استفاده حداکثری از منابع موجود داشته است. جامعه ء بومی درنتیجه تعامل همیشگی با طبیعت به خوبی با نقاط ضعف و قدرت سرزمین خود آگاه بوده و یک برنامه ریزی و نظم سیستمی ضامن بقای آن است.

کلیدواژه ها:

دانش محلی ، مردم نگاری ، دامداری بومی ، جنگل و مرتع ، گیلان