شبیه سازی اثرات تغییر اقلیم و سناریوهای سازگاری در تولید و بهره وری آب مصرفی دو رقم جو: مطالعه موردی در نجف آباد اصفهان

تغییر اقلیم بر عملکرد و بهره وری آب محصولات زراعی تاثیرات قابل توجهی دارد. هدف این مطالعه ارزیابی تاثیر تغییر اقلیم بر عملکرد بیولوژیک و دانه و میزان مصرف و بهره وری مصرف آب (WUE) دو ژنوتیپ جو (گوهران و ریحان ۰۳) در تاریخ های مختلف کاشت پاییزه و بهاره با استفاده از مدل CERES-Barley نرم افزار DSSAT بود. بخش میدانی این مطالعه در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان (نجف آباد) برای جمع آوری داده های واسنجی و ارزیابی مدل انجام شد. داده های هواشناسی در بازه زمانی ۲۰۱۶–۲۰۰۳ از ایستگاه نجف آباد و داده های برآوردشده برای بازه زمانی ۲۰۵۰–۲۰۲۰ با استفاده از مدل مارکسیم تحت سناریو RCP ۸.۵ به دست آمد. تاریخ های کاشت در بازه ۳۵- تا ۳۵+ روز از تاریخ اصلی (۳۰ مهر برای کشت پاییزه و ۱۳ اسفند برای کشت بهاره) در نظر گرفته شدند. مدل مورد استفاده با دقت زیاد برای صفات روز تا گرده افشانی، روز تا رسیدگی، سطح برگ و عملکرد دانه و بیولوژیک واسنجی شد. تغییر اقلیم، به ویژه افزایش دما، عملکرد دانه و بیولوژیک را در هر دو فصل کاشت کاهش داد؛ اما عملکرد بیولوژیک به ویژه در کاشت بهاره کاهش بیشتری پیدا کرد. در بازه ۲۰۵۰–۲۰۴۰، بیشترین میزان مصرف آب در پاییزه (۳۸۷/۵ میلی متر برای گوهران) و کمترین میزان آن در کاشت بهاره (۲۳۹ میلی متر برای ریحان ۰۳) به دست آمد. تاخیر ۲۵–۲۰ روزه در کاشت پاییزه، بهره وری مصرف آب را بهبود داد؛ درحالی که کاشت زودهنگام ۲۰-۱۰ روزه در کاشت بهاره، به دلیل بهره گیری از دماهای خنک تر بهره وری مصرف آب را افزایش داد. میزان تبخیر -تعرق در کشت پاییزه (تا ۳۹۹ میلی متر) افزایش، ولی در کشت بهاره (تا ۲۶۷ میلی متر) کاهش یافت. رقم ریحان ۰۳ به دلیل  زودرس تر بودن، تحت تاثیر تغییر اقلیم در کاشت بهاره نسبت به رقم گوهران کاهش عملکرد کمتری را نشان داد. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که در شرایط مشابه این مطالعه، از طریق تغییر تاریخ کاشت می توان اثرات منفی تغییر اقلیم بر رشد و عملکرد گیاه جو را کاهش داد و پایداری تولید این گیاه را بهبود بخشید.

کلیدواژه ها:

Water productivity ، Planting date ، Evapotranspiration ، Grain yield ، Field Crops. ، بهره وری آب ، تاریخ کاشت ، تبخیر و تعرق ، عملکرد دانه ، محصولات زراعی