بررسی رویکرد مترجم در ترجمه بینامتنیت: مطالعه موردی رمان بوف کور

نظر به وابستگی و پیوند تنگاتنگ یک متن با متون دیگر در پرتو نظریه بینامتنیت، ممکن است ترجمه یک اثر ادبی مترجم را با چالش­های متعددی مواجه سازد. چراکه در چهارچوب بینامتنیت و به واسطه آمیختگی متون مختلف، گاهی ساختار متن برگرفته به­گونه ای تغییر می یابد که در نهایت تنها محتوای متن اصلی باقی می­ماند. از این جهت، چنین شرایطی می­تواند امکان تشخیص و انتقال عناصر بینامتنی را برای مترجم، به­ویژه مترجم غیربومی، بسیار دشوار یا حتی غیرممکن سازد. ازاین­رو، پژوهش حاضر بر آن است تا با به­کارگیری روش توصیفی-تحلیلی، عناصر بینامتنی موجود در رمان بوف کور را شناسایی و دسته­بندی نموده و با مقایسه عناصر متناظر در ترجمه انگلیسی این اثر، راهبردهای مورد استفاده مترجم و در نتیجه رویکرد وی (بومی­سازی یا بیگانه­سازی) را مشخص سازد. بدین منظور، ابتدا عناصر بینامتنی موجود در نسخه فارسی اثر نامبرده استخراج شده و سپس، راهبردهای مورد استفاده در ترجمه آن مشخص گردیده است. بر پایه یافته­های پژوهش، راهبردهای مورد استفاده مترجم در ترجمه انگلیسی اثر یادشده به ترتیب فراوانی رخداد شامل تغییر حداقل (۴۳ درصد)، جایگزینی (۲۳ درصد)، ترکیب راهبرد­ها (۱۸درصد)، تقلیل به معنی (۱۳درصد) و حذف (۳درصد) می­باشد. افزون بر این، یافته­ها نشان می­دهد رویکرد اصلی مترجم در انتقال عناصر بینامتنی، بومی­سازی بوده است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که در ترجمه آثار ادبی، میزان تفاوت­های فرهنگی میان دو زبان، میزان دانش پیش­زمینه­ای مترجم و انتظارات او از مخاطب خود، نقش بسزایی در انتخاب راهبردهای ترجمه ایفا می­کنند.

کلیدواژه ها:

بومی سازی ، بیگانه سازی ، بینامتنیت ، ترجمه ادبی ، راهبردهای ترجمه