بررسی تاثیر ذهن آگاهی بر کاهش نشخوار فکری تحصیلی در دانش آموزان

نشخوار فکری تحصیلی به معنای تمرکز مداوم و تکراری بر افکار منفی مرتبط با عملکرد تحصیلی و ناکامی های تحصیلی است و می تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت روانی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان داشته باشد. این پدیده با افزایش اضطراب، کاهش انگیزه یادگیری و افت کیفیت یادگیری همراه است و به یکی از چالش های مهم روانشناسی تربیتی تبدیل شده است. در سال های اخیر، ذهن آگاهی به عنوان یک رویکرد روانشناختی موثر در مدیریت افکار مزاحم و کاهش نشخوار فکری مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. این مقاله با هدف ارائه یک مرور جامع بر پژوهش های انجام شده از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، اثر ذهن آگاهی بر کاهش نشخوار فکری تحصیلی در دانش آموزان را بررسی می کند. روش پژوهش از نوع مرور سیستماتیک و تحلیل محتوای کیفی است که شامل ۱۵ پژوهش معتبر داخلی و بین المللی می باشد. یافته ها نشان می دهند که برنامه های ذهن آگاهی، با تمرکز بر لحظه حال، تقویت تنظیم هیجانی و افزایش انعطاف شناختی، موجب کاهش سطح نشخوار فکری و اضطراب تحصیلی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان می شوند. همچنین، ترکیب ذهن آگاهی با روش های روانشناختی دیگر مانند درمان شناختی-رفتاری می تواند اثرات بلندمدت و پایدارتری داشته باشد. با وجود این، محدودیت هایی مانند نمونه های کوچک، کوتاهی مدت زمان برنامه ها و عدم بررسی متغیرهای میانجی در بسیاری از پژوهش ها مشاهده شد. این مقاله نشان می دهد که ذهن آگاهی به عنوان یک مداخله کم هزینه و عملی، قابلیت پیاده سازی در مدارس را دارد و می تواند راهکاری موثر برای بهبود سلامت روان و کاهش نشخوار فکری دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، نشخوار فکری ، دانش آموزان ، اضطراب تحصیلی ، تنظیم هیجانی