نجاست یا طهارت خمر در آیات و روایات تحلیلی فقه الحدیثی

مساله نجاست یا طهارت خمر از مباحث اختلافی در فقه اسلامی است که آثار عملی مهمی در حوزه عبادات دارد. با وجود شهرت قول به نجاست خمر در میان فقیهان امامیه، میزان دلالت آیات و روایات بر این حکم محل تردید است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد فقه الحدیث، آیات و روایات مرتبط با خمر را بازخوانی کرده و آنها را از حیث ارزش سندی و دلالت بررسی می کند. بررسی قرآنی نشان می دهد که واژه «رجس» در قرآن کریم در معانی متعددی به کار رفته و اطلاق آن بر نجاست اصطلاحی در آیه خمر، بدون قرینه قطعی، قابل اثبات نیست؛ به ویژه با توجه به همراهی خمر با اموری که نجاست آنها مورد پذیرش فقیهان قرار نگرفته است. در بخش روایی نیز روشن می شود که بیشتر روایات مورد استناد برای اثبات نجاست خمر، یا از حیث سند ضعیف و مضطرب اند یا از نظر دلالت، تنها بر مانعیت نماز دلالت دارند و ظهور روشنی در نجاست ذاتی ندارند. در مقابل، روایات متعددی با اسناد صحیح یا موثق وجود دارد که به صراحت یا با ظهور قوی، بر طهارت خمر و عدم مانعیت آن برای صحت نماز دلالت می کنند. برآیند این بررسی نشان می دهد که از منظر ادله نقلی و بر پایه اصول فقه الحدیث، اثبات نجاست خمر با چالش های جدی روبه روست و قول به طهارت آن، دست کم در چارچوب تحلیل نقلی، پشتوانه قوی تری دارد.

کلیدواژه ها:

خمر ، نجاست ، طهارت ، رجس ، فقه الحدیث ، موانع نماز