کاربرد شاخص بهره وری انرژی در سیاست گذاری داده محور و انتقال نوآوری در کشاورزی: بررسی موردی گندم در سامانه های خاک ورزی البرز

افزایش نگرانی ها پیرامون بحران منابع پایه، کاهش بهره وری نهاده ها و پیامدهای محیط زیستی، لزوم بازنگری در نظام های تولید گندم ایران را دو چندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تطبیقی شاخص بهره وری انرژی بین دو سامانه خاک ورزی مرسوم و حفاظتی در کشتزارهای گندم استان البرز و کاربرد آن در سیاست گذاری انجام شد. این کار، بر پایه رویکرد داده برداری میدانی با مقایسه شاخص های انرژی و ارزیابی چرخه زندگی۴ انجام شد. داده ها با استفاده از نرم افزارهای  Excel ۲۰۲۱ و IBM SPSS Statistics ۲۶ و برای ارزیابی چرخه زندگی نرم افزار SimaPro v۹.۰  با روش IMPACT ۲۰۰۲+ واکاوی شدند. نتایج نشان دادند که کاهش مصرف کود نیتروژن (۷/۳۸%) و سوخت دیزل (۲۵%) بیشترین سهم را در کاهش بار محیط زیستی دارند. شاخص بهره وری انرژی از ۲۳/۱ به ۳۷/۱ و شدت مصرف انرژی از ۱۸/۲۲ به ۹۴/۱۹  مگاژول بر کیلوگرم گندم تغییرکرد. همچنین، شاخص های  ارزیابی چرخه زندگی  کاهش انتشار دی اکسیدکربن معادل ۲%، تاثیر بر سلامت انسان ۲۳% و بوم نظام ۱۹% را نشان دادند. بنابراین توسعه با بهره گیری از شاخص های انرژی بر پایه پایش داده ها، همراه با آموزش هدفمند و آسان سازی دسترسی به فناوری های کشاورزی حفاظتی، می تواند دوره گذار به کشاورزی پایدار و تاب آور را در ایران شتاب بخشد و به عنوان راهبردی عملی در تصمیم سازی سیاست گذاران بخش کشاورزی مورد توجه قرارگیرد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی چرخه زندگی ، بهره وری انرژی ، خاک ورزی حفاظتی ، سیاست گذاری ، کشاورزی هوشمند ، گندم