بازنگری فرآیند رسیدگی به جرایم پزشکی در نظام حقوقی ایران بر پایه دادرسی تخصص محور

چکیده فرآیند رسیدگی به جرایم پزشکی در ایران با چالش های مهمی مواجه است که از جمله مهم ترین آن ها، نبود ساختار دادرسی تخصص محورمتناسب با ماهیت فنی این دسته از جرایم است. در بسیاری از موارد، قاضی یا نهاد رسیدگی کننده ممکن است علم تخصصی لازم برایارزیابی دقیق جرایم پزشکی را نداشته باشد و به ناچار بر نظر کارشناسی اتکا نماید، بی آن که سازوکار موثری برای ارزیابی و کنترلصحت این نظر وجود داشته باشد. هدف این مقاله، نقد ساختار موجود و ارائه چارچوبی نوین بر اساس دادرسی تخصص محور برایارتقای عدالت و کارآمدی در رسیدگی به جرایم پزشکی در ایران است. این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده و از روش کتابخانه ای و بررسی اسناد حقوقی، قوانین و آیین نامه های داخلی بهره گرفتهاست. همچنین با بهره گیری از نمونه هایی از رویه قضایی و گزارش های نهادهای ناظر، تحلیل انتقادی از وضعیت موجود صورت گرفته و درنهایت، مدل پیشنهادی برای بازنگری فرآیند دادرسی ارائه شده است. یافته ها نشان می دهند که ساختار کنونی دادرسی جرایم پزشکی در ایران فاقد مکانیزم های تخصص محور موثر است؛ تکیه مطلق بر نظریهکارشناسی بدون حضور ناظر تخصصی در ترکیب مرجع رسیدگی، نبود رویه های پایدار، وابستگی بیش از حد آراء به نظریه کارشناسی وفقدان آموزش تخصصی برای قضات این حوزه، از مهم ترین چالش ها به شمار می روند. این نارسایی ها می توانند به نقض حقوق پزشکمتهم، بیماران شاکی و اصول دادرسی منصفانه منجر شوند. بازنگری فرآیند رسیدگی به جرایم پزشکی بر پایه دادرسی تخصص محور، ضرورتی اجتناب ناپذیر در نظام حقوقی ایران است. این بازنگریمی تواند با ایجاد مراجع ویژه (ترکیبی از قاضی و پزشک متخصص)، ارتقاء سازوکارهای کارشناسی، و آموزش مستمر قضات، تضمینعدالت دادرسی و اعتماد عمومی به نظام سلامت را تقویت کند.

کلیدواژه ها:

Medical Offenses ، Specialized Adjudication ، Iran Legal System ، Medical Expertise ، Defendant’s Rights ، Judicial Reform ، Forensic medicine. ، جرایم پزشکی ، دادرسی تخصص محور ، نظام حقوقی ایران ، کارشناسی پزشکی ، حقوق متهم ، عدالت قضایی ، پزشکی قانونی.