ارزیابی و بهینه سازی گونه های گیاهی بومی گیلان در طراحی پارک ها و فضاهای سبز شهری رودسر با تاکید بر مقاومت به شرایط اقلیمی متغیر

تغییرات اقلیمی و نوسانات فصلی، چالش های جدی را در مدیریت فضاهای سبز شهری ایجاد کرده است. انتخاب گونه های گیاهی مناسب که علاوه بر سازگاری با شرایط بومی، توانایی مقاومت در برابر تنش های محیطی را داشته باشند، از اصول اساسی طراحی پایدار منظر محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و بهینه سازی گونه های گیاهی بومی گیلان برای کاربرد در طراحی پارک ها و فضاهای سبز شهری رودسر و با تاکید ویژه بر مقاومت به شرایط اقلیمی متغیر این منطقه انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. برای دستیابی به هدف، ابتدا با استفاده از آمار ایستگاه هواشناسی رودسر (طی یک دوره ۱۵ ساله)، مهم ترین شاخص های اقلیمی متغیر شامل نوسانات دما، تغییرات بارندگی، رطوبت نسبی و دوره های خشک و مرطوب شناسایی شدند. سپس ۲۵ گونه گیاهی بومی پرکاربرد در منطقه غرب گیلان انتخاب و بر اساس هشت معیار اصلی (شامل زیبایی شناسی ظاهری، مقاومت به خشکی، نیاز آبی کم، سازگاری با خاک های منطقه، مقاومت به آفات و بیماری ها، رشد و نگهداری آسان، همیشه سبز بودن و تنوع فصلی) با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نظرخواهی از ۱۵ کارشناس خبره مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که گونه هایی نظیر انار شیطان (Nerium oleander)، آزالیا (Rhododendron indicum)، شمشاد (Buxus hyrcana)، مورد (Myrtus communis) و انجیلی (Parrotia persica) بالاترین امتیاز را در ترکیب معیارهای زیبایی شناختی و مقاومت به شرایط متغیر کسب کردند. بهینه سازی نهایی منجر به اولویت بندی گونه ها برای کاربرد در کاربری های مختلف فضای سبز (پارک های محله ای، بلوارها، حاشیه خیابان ها و فضاهای سبز حفاظتشده) گردید. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان راهنمای عملی برای طراحان منظر، مدیران شهری و سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری رودسر در جهت کاهش هزینه های نگهداری، افزایش پایداری اکولوژیک و ارتقای کیفیت بصری فضاهای سبز شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

گیاهان بومی ، طراحی فضای سبز شهری ، شرایط اقلیمی متغیر ، مقاومت به خشکی ، رودسر ، گیلان ، بهینه سازی چندمعیاره