مقایسه تطبیقی سیاست های رفاهی در دولت های سوسیال دموکرات و نئولیبرال

سیاست های رفاهی به عنوان یکی از اصلی ترین عرصه های مداخله دولت در سامان دهی نابرابری های اجتماعی، همواره در کانون منازعات نظری و ایدئولوژیک میان الگوهای مختلف حکمرانی قرار داشته اند. این مقاله با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به مقایسه نظام مند سیاست های رفاهی در دولت های سوسیال دموکرات و نئولیبرال می پردازد و تلاش می کند تفاوت های نهادی، کارکردی و پیامدی این دو الگو را در زمینه بازتوزیع منابع، کاهش نابرابری اجتماعی و تضمین امنیت اجتماعی تبیین کند. چارچوب نظری پژوهش بر ترکیبی از نظریه رژیم های رفاهی، نهادگرایی تاریخی و اقتصاد سیاسی انتقادی استوار است و با بهره گیری از روش تحلیل تطبیقی میان کشوری، تجربه کشورهای منتخب اسکاندیناوی به عنوان نمایندگان الگوی سوسیال دموکرات و ایالات متحده و بریتانیا به عنوان مصادیق الگوی نئولیبرال مورد بررسی قرار می گیرند. داده های پژوهش از طریق تحلیل اسنادی، گزارش های بین المللی و شاخص های معتبر نابرابری، فقر و هزینه های اجتماعی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که دولت های سوسیال دموکرات با اتکا بر سیاست های رفاهی جهان شمول، مداخله فعال دولت و سازوکارهای بازتوزیعی گسترده، در کاهش نابرابری و تقویت انسجام اجتماعی عملکرد موفق تری نسبت به دولت های نئولیبرال داشته اند؛ در حالی که الگوی نئولیبرال با تاکید بر بازارمحوری، خصوصی سازی و حداقل سازی نقش دولت، به تشدید نابرابری های ساختاری و ناامنی اجتماعی انجامیده است. نتیجه گیری مقاله بر این نکته تاکید دارد که کارآمدی اقتصادی پایدار و عدالت اجتماعی نه در تقابل، بلکه در چارچوب بازاندیشی نهادی دولت رفاه و تقویت سیاست های اجتماعی فراگیر قابل تحقق است و این امر مستلزم عبور از دوگانه ساده دولت–بازار در سیاست گذاری رفاهی است.

کلیدواژه ها:

سیاست های رفاهی ، دولت رفاه ، سوسیال دموکراسی ، نئولیبرالیسم ، تحلیل تطبیقی ، نابرابری اجتماعی ، بازتوزیع درآمد ، اقتصاد سیاسی رفاه