نقش مدرسه در جامعه پذیری نوجوانان

مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی، نقش بنیادینی در فرایند جامعه پذیری نوجوانان ایفا می کند و در کنار خانواده، رسانه و گروه همسال، محیطی ساختاریافته برای انتقال ارزش ها، هنجارها و شیوه های تعامل اجتماعی فراهم می آورد. با توجه به تحولات سریع اجتماعی و فرهنگی در دوران معاصر، اهمیت مدرسه در هدایت رفتارها، شکل دهی هویت فردی و جمعی و تقویت مشارکت اجتماعی نوجوانان بیش از گذشته احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مدرسه در جامعه پذیری نوجوانان انجام شد و تلاش کرد تا با بهره گیری از چارچوب نظری برگرفته از دیدگاه های دورکیم، پارسونز و بوردیو، سازوکارهای مدرسه را در انتقال فرهنگ، ایجاد همبستگی اجتماعی، توسعه مهارت های اجتماعی و تقویت سرمایه فرهنگی بررسی کند. روش پژوهش از نوع توصیفی–پیمایشی بوده و جامعه آماری شامل ۴۰۰ دانش آموز دوره متوسطه شهر تهران است که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده های پژوهش با بهره گیری از پرسشنامه محقق ساخته شامل مولفه های کیفیت تعامل معلم، هنجارهای مدرسه، مشارکت آموزشی، پیوند با مدرسه و سرمایه اجتماعی گردآوری شد. نتایج نشان داد مدرسه در ابعاد مختلف جامعه پذیری نقش موثری دارد و کیفیت تعامل معلم، هنجارهای مدرسه و مشارکت دانش آموزی بیشترین تاثیر را بر جامعه پذیری نوجوانان دارند. همچنین یافته ها بیانگر آن است که مشارکت در فعالیت های گروهی، پایبندی به مقررات مدرسه و احساس تعلق، نقش مهمی در شکل دهی رفتارهای اجتماعی نوجوانان ایفا می کنند. بر اساس نتایج پژوهش، توجه به کیفیت ارتباط معلم–دانش آموز، توسعه فعالیت های فوق برنامه، بهبود فضای مدرسه و تقویت سیاست های مشارکت محور از جمله عوامل کلیدی برای ارتقای جامعه پذیری نوجوانان است. این پژوهش می تواند راهنمایی برای مدیران، معلمان و برنامه ریزان آموزشی در جهت بهبود کارکردهای تربیتی مدرسه باشد.

کلیدواژه ها:

جامعه پذیری ، نوجوان ، مدرسه ، تعامل معلم ، هنجارهای مدرسه