راهبردهای پابرجای توسعه فضایی سکونتگاه های روستایی پیراشهری مورد مطالعه: ناحیه شهریار

معمولا در برنامه ریزی تمرکز صرف بر جنبه های اقتصادی، ضعف در توجه به برنامه های بلندمدت، تکیه بر برنامه های توسعه سطحی و ... باعث شده که تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی کلان جهانی و ملی که می توانند به بازساخت فضاهای روستایی کمک کنند، نادیده گرفته شوند. عدم پیش بینی این تحولات و عدم اتخاذ اقدامات لازم برای کاهش تاثیرات منفی آن ها، بر چالش های موجود در روستاها افزوده است. این مسئله نیاز به یک رویکرد جامع و پایدار در برنامه ریزی روستایی را بیش ازپیش نمایان می کند. راهبرد پابرجا راهبردی است که با وجود موانع، غافل گیری ها و خطاهای پیش بینی نشده، همچنان کارآمد است. هدف پژوهش حاضر تدوین راهبردهای پابرجای توسعه فضایی سکونتگاه های روستایی ناحیه شهریار با رویکرد آینده نگاری است. این تحقیق تحلیلی-اکتشافی و با استفاده از روش شناسی کیفی انجام شده است. به منظور شناسایی عوامل و نیروهای پیشران و عدم قطعیت ها از مشاهده و مصاحبه نیمه ساختاریافته و بحث های گروهی استفاده شد. داده ها با نرم افزارهای اطلس تی آی (برای کدگذاری)، میک مک (برای اولویت بندی و امتیازدهی عوامل پیشران و تحلیل اثرات متقابل این عوامل) و سناریوویزارد (برای طراحی سناریوها) تحلیل شدند. با توجه به یافته ها مبتنی بر پیشران ها، می توان سه سناریو توسعه فضایی پایدار، شکننده و ناپایدار برای آینده سکونتگاه های روستایی ناحیه شهریار متصور شد. بر اساس سناریوهای ارائه شده، راهبردهای بهینه سازی بهره برداری از منابع طبیعی - بوم شناختی متناسب با خدمات اکوسیستم فضای کلان شهری، بسترسازی پراکنش بهینه جمعیت در گستره فضایی، سامان بخشی به فضای کسب و کار در فضای کلان شهری، توسعه پیوندهای بخشی و بین بخشی در سطوح منطقه ای، ملی و جهانی، سازمان دهی نظام کاربری اراضی فضای کلان شهری، توسعه زیرساخت های سخت و نرم در فضای کلان شهری، اصلاح و توسعه سازمان فضایی غیرمتمرکز چندمرکزی در فضای کلان شهری، حکمروایی یکپارچه سرزمینی فضای کلان شهری و اصلاح و توسعه ساختارهای حقوقی - نهادی در فضای کلان شهری، پیشنهاد شده است که در شرایط مختلف امکان اجرایی شدن دارند.

کلیدواژه ها:

آینده نگاری ، پیراشهری ، تحلیل اثرات متقابل ، راهبردهای پابرجا ، سناریونویسی