تحلیل وضعیت تنوع غذایی در مناطق روستایی ایران با استفاده از شاخص BDDI

مطالعه حاضر به بررسی وضعیت تنوع غذایی در مناطق روستایی ایران در سال ۱۴۰۲ پرداخته است. برای دستیابی به این هدف، ابتدا الگوی مصرف غذایی خانوارهای روستایی کشور مورد بررسی قرار گرفت. سپس شاخص تنوع غذایی محاسبه و نقشه تنوع غذایی مناطق روستایی ایران ترسیم شد. در ادامه، ارتباط میان تنوع غذایی و شاخص های زیربنایی، اقتصادی، اجتماعی و اقلیمی در استان های مختلف تحلیل گردید. بر اساس نتایج، الگوی غذایی خانوارها در مناطق روستایی ایران عمدتا مبتنی بر غلات است؛ به طوری که این گروه غذایی به تنهایی بیش از ۶۰ درصد انرژی روزانه یک فرد بالغ را تامین می کند. این در حالی است که سهم غلات در تامین کالری روزانه در سطح جهانی و در کشورهای با درآمد بالا به ترتیب ۵۰ و ۳۰ درصد است و مطابق با سبد غذایی مطلوب پیشنهادی وزارت بهداشت نیز، غلات و فرآورده های آن باید حدود ۵۰ درصد کالری مورد نیاز روزانه را تامین کنند. افزون بر این، در ۲۹ استان از ۳۱ استان کشور، مصرف غلات بیش از میزان توصیه شده وزارت بهداشت است. در این میان، استان های محروم و کم برخوردار وضعیت نامناسب تری دارند و میزان مصرف غلات در این مناطق نسبت به دیگر استان ها بیشتر و نزدیک به ۷۰ درصد است. نتایج مربوط به شاخص تنوع غذایی بری (BDDI) نیز نشان داد که وضعیت تنوع غذایی در مناطق روستایی تمامی استان ها در سطح نامطلوب قرار دارد و میانگین این شاخص برابر با ۵۷۸/۰ است. با این وجود، استان هایی که از نظر شاخص های زیربنایی، اقتصادی و اجتماعی شرایط مطلوب تری دارند، به طور متوسط از تنوع غذایی بهتری برخوردارند؛ به گونه ای که میانگین BDDI در این دسته از استان ها به ترتیب برابر با ۵۱۵/۰، ۴۷۹/۰ و ۵۹۶/۰ گزارش شده است. همچنین بررسی وضعیت تنوع غذایی در اقلیم چهارگانه ایران نشان داد که استان های واقع در اقلیم معتدل و مرطوب با میانگین BDDI برابر با ۵۹۱/۰ از مناسب ترین شرایط تنوع غذایی برخوردار هستند، در حالی که استان های واقع در اقلیم گرم و خشک با میانگین ۵۵۶/۰ نامطلوب ترین وضعیت را دارند.

کلیدواژه ها:

اقلیم ، نواحی روستایی ، استان های ایران ، الگوی محتوای غذایی ، نقشه تنوع غذایی