ارزیابی فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان، محتوای پرولین و عملکرد اسانس ریحان (Ocimum basilicum L.) تحت تاثیر کاربرد برگی اسید سالیسیلیک در شرایط تنش خشکی

ریحان (Ocimum basilicum L.) از گیاهان خانواده نعنائیان، دارای مصارف تازه¬ خوری به¬صورت سبز و مصارف دارویی متعددی دارد. آب یکی از مهم¬ترین عوامل تولید گیاهان است و محدودیت آن در کشور ایران و به ویژه در سال های اخیر عمده¬ترین عامل کاهنده میزان محصول در گیاهان می باشد. تحقیقات نشان داده است که اسید سالیسیلیک موجب ایجاد مقاومت گیاهان نسبت به محدودیت آب می¬شود. بنابراین، به منظور بررسی اثر محلول پاشی اسید سالیسیلیک بر محتوای پرولین و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان و عملکرد اسانس گیاه ریحان تحت تاثیر تنش خشکی، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار در مزرعه ای خصوصی واقع در منطقه ماهدشت شهرستان کرج در سال¬های زراعی ۹۵-۱۳۹۴ و ۹۶-۱۳۹۵ اجرا شد. آبیاری در ۴ سطح، I۱: ۱۰۰ درصد حجم آب مورد نیاز، I۲: ۸۰ درصد حجم آب مورد نیاز، I۳: ۶۰ درصد حجم آب مورد نیاز و I۴: ۴۰ درصد حجم آب مورد نیاز در کرت های اصلی و اسید سالیسیلیک به عنوان عامل فرعی در سطح ۵S۱ : بدون کاربرد (محلول پاشی با آب خالص به عنوان شاهد)، محلول پاشی با غلظتS۲ : ۵۰ میکرومولار، S۳: ۱۰۰ میکرومولار، S۴ میکرومولار و S۵: ۲۰۰ میکرومولار در کرت های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که میزان اسید آمینه پرولین و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان کاتالاز، سوپراکسید دیسموتار و آسکوربات پراکسیداز با افزایش تنش خشکی، افزایش یافت. همچنین محلول¬پاشی اسید سالیسیلیک نیز با افزایش پرولین به عنوان اسمولیت و افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان موجب تعدیل تنش خشکی و تا حدود زیادی موجب حفظ عملکرد شد. بیشترین عملکرد اسانس از تیمار ۱۰۰ درصد نیاز آبی با مصرف ۲۰۰ میکرو مولار اسید سالیسیلیک ۹۸۲/۱۱ کیلوگرم در هکتار) و در شرایط رطوبتی ۴۰% ، ۶۰% و ۸۰% نیاز آبی گیاه با مصرف ۲۰۰ میکرو مولار اسید سالیسیلیک به ترتیب به میزان ۷۳۰/۱۱، ۲۸۷/۱۱ و ۳۲۹/۱۰ کیلوگرم در هکتار بدست آمد. روند افزایش معنی دار در عملکرد اسانس با افزایش مصرف اسید سالیسیلیک از صفر تا ۲۰۰ میکرو مولار در این مطالعه مشاهده شد. در نهایت، بدلیل تاثیر نامطلوب تنش خشکی بر رشد و تولید گیاه ریحان، استفاده از غلظت ۲۰۰ میکرو مولار اسید سالیسیلیک برای تعدیل تنش خشکی و حقظ عملکرد توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

ریحان ، اسانس ، اسید سالیسیلیک ، پرولین ، تنش خشکی ، آنزیم های آنتی اکسیدان