تحلیل تفسیری شبهه تعارض آیه «وللرجال علیهن درجه» با عدالت جنسیتی

ظاهر شماری از آموزه های اسلامی، انگاره برتری های جنسیتی را به وجود آورده اند. یکی از این موارد آیه ۲۲۸ سوره بقره است که فراز «و للرجال علیهن درجه» درآن، دست مایه ایجاد شبهه قرارگرفته است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با بهره از منابع کتابخانه ای به دنبال تحلیل و پاسخ به این شبهه است. برای دست یافتن به این هدف، با بررسی اقوال قرآن پژوهان فریقین، دیدگاه های تفسیری درباره این آیه به سه دسته عمومی ذیل تقسیم شده است: برتری مطلق مرد؛ برتری نسبی مرد در شماری از حقوق مانند حقوق مربوط به دوام زوجیت، حق طلاق و حق استمتاع و نیز توانمندی مرد بر بخشش زن. دراین جستار، اشکالاتی به هر یک از این دیدگاهها بیان شده که عمومیت آنها را با چالش مواجه می سازد. در گام بعد، رویکرد برگزیده با بهره از مولفه های ذیل ارائه شده است: مفهوم شناسی دو واژه رجل و درجه؛ تبیین منظومه معرفتی قرآن درباره عدالت جنسیتی در دو ساحت آفرینش و بهره مندی از حقوق و نیز عدم ملازمه حقوق طرفینی با تساوی آنها. دستاورد نوشتار آن است که مفهوم درجه در این آیه به معنای برتری های حقوقی نیست بلکه به معنای توانمندی بیشتر مردان برای انجام وظائف هستی شناختانه آنهاست که طبعا اختیارات بیشتری را برای آنها به دنبال دارد.

کلیدواژه ها:

درجه ، برتری ، مرد ، زن ، حقوق ، عدالت جنسی