بررسی تاثیر مصرف توام کودهای آلی و شیمیایی در شاخص مدیریت کربن آلی خاک در گیاه ذرت علوفه ای

چکیدهسابقه و هدف : کربن آلی کل خاک شاخصی از کیفیت خاک بشمار می آید. این شاخص بهتغییرات مدیریت خاک بهکندی پاسخ میدهد، مطالعه اجزاء ناپایدارتر کربن آلی خاک ممکن است باعث تشخیص بهتر اثر تغییرات مدیریت کودی بر کیفیت خاک باشد. یکی از اجزاء کربن آلی که برای این منظور استفاده می شود ، کربن فعال یا ناپایدار می باشد. دو خاک با میزان کربن آلی مشابه دارای مقادیر مختلف کربن فعال هستند. اندوخته کربن آلی و تغییرات آن مستقیما بر کیفیت و حاصلخیزی خاک تاثیر دارد و به عنوان شاخص کیفیت خاک مطرح می باشد.. هدف این مطالعه بررسی اثر مدیریت تلفیقی کودها بر شاخص مدیریت کربن آلی کل خاک بود. روش تحقیق: این پژوهش در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با نه تیمار در سه تکرار و در دو عمق ۱۵ – ۰ و ۳۰ - ۱۵ سانتی متری در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات خاک و آب، سال زراعی ۱۴۰۰- ۱۳۹۹ اجرا گردید. در هر ایستگاه در مزرعه آزمایشی مورد نظر ۹ تیمار در سه تکرار در قالب طرح بلوک کامل تصادفی اعمال شد که در آزمایش کربن نمونه برداری از دو عمق در نه تیمار زیر انجام شد.. تیمارهای آزمایش :۱T) (NP)۲T) (T۰)۳T) (TNPK)۴T) (T(M۲۰+N۷۵+PK۵۰))۵T) (T(C۲۰+N۷۵+PK۵۰))۶T) (T(M۲۰+N۷۵))۷T) (T(C۲۰+N۷۵))۸T) (T(M۱۰+M۱۰))۹T) (T(C۱۰+C۱۰+MF) عملیات کاشت ، داشت و برداشت و نمونه برداری از دو عمق خاک بر اساس اصول صحیح فنی انجام شد. اندازه گیری شاخص های مورد نظر کربن از جمله کربن کل و فعال بر روی نمونه ها در آزمایشگاه بر اساس روش های آزمایشگاهی مورد تایید اندازه گیری شد. نتایج حاصل با نرم افزار آماری SAS تجزیه و تحلیل شد.یافته ها : مقایسه میانگین تیمارهای مختلف در کاشت گیاه ذرت در عمق صفر تا ۱۵ سانتیمتر تیمار هفتم نسبت به شاهد از نظر؛ کربن آلی کل خاک، شاخص کربن آلی کل خاک و شاخص مدیریت کربن خاک، تفاوت معنی داری در سطح آماری پنج درصد داشت. میزان ا این شاخص ها نسبت به شاهد، به ترتیب؛ ۹۸/۶۸، ۱۱/۶۸ و۳۰/۱۰۲ درصد افزایش داشت که متاثر از مصرف کودهای آلی و شیمیایی به صورت تلفیقی بوده است. وهمچنین تیمار چهار (کاربرد ۲۰ تن کود گاوی هر دو سال یک بار+ کاربرد ۷۵ درصد مقدار نیتروژن توصیه شده + کاربرد ۵۰ درصد مقدار فسفر و پتاسیم توصیه شده )نسبت به شاهد به میزان ۷۶/۱۲ درصد افزایش کربن آلی فعال، نشان می دهد که باز هم در تیمار چهارم ناشی از مصرف توام کودهای آلی و شیمیایی می باشد. نتیجه گیری : نتایج این پژوهش نشان داد که؛ در بازه زمانی آزمایش کاربرد کودهای شیمیایی و آلی به تنهایی تاثیر معنی داری بر کربن آلی کل خاک و شاخص مدیریت کربن نداشت، در حالیکه کاربرد توام کودهای آلی و شیمیایی بیشترین تاثیر مثبت را بر افزایش شاخص مدیریت کربن آلی خاک داشت. با توجه به برتری وتاثیر مثبت تیمار هفتم، بر روی شاخص مدیریت کربن و شاخص کربن آلی خاک و همچنین تاثیر مثبت روی افزایش عملکرد محصول؛ کلزا ، ذرت و گندم، پیشنهاد می شود در برنامه ی تغذیه محصولات مورد مطالعه، همراه با کود های شیمیایی نسبت به مدیریت کود های آلی حداقل به میزان ۱۰ تا۲۰ تن در هکتار(کمپوست زباله شهری +۷۵ درصد مقدار نیتروزن توصیه شده) در هر سال یا یک سال در میان در عمق ۱۵-۰ خاک (سطحی) اقدام گردد.

کلیدواژه ها:

شاخص مدیریت کربن ، کربن آلی کل خاک ، کربن ناپایدار ، مدیریت تلفیقی کودها