تاثیرات دگرگونی فضای شهری و اجتماعی اصفهان صفوی در غزلیات صائب تبریزی

اصفهان و دگرگونیهای ایجادشده در آن در عصر صفوی، تعریفی تازه از شهر و شهرنشینی عرضه کرد و زیستجهانی متفاوت را برای هنرمند ترسیم نمود. شعر مکتب اصفهان که صائب تبریزی مهمترین نماینده آن به شمار میرود، صحنه بروز دگرگونیهایی عمده در شعر پارسی است. آیا میتوان از وجود رابطهای مابین تطورات اصفهان و نگاه و اندیشه شاعر سخن گفت و آیا میتوان تاثیر سکونت در این زیستجهان متفاوت را در شعر صائب یافت؟ نوشتار حاضر، با اتخاذ نظریهپردازی دادهبنیاد بهعنوان روش تحقیق، پاسخگویی بدین پرسشها را هدف داشته و به جستجو و بررسی تاثیرات دگرگونی فضای شهری و اجتماعی اصفهان در غزلیات ملکالشعرای دربار صفوی پرداخته است. این پژوهش، پایتخت صفوی را بر ابعاد گوناگون هنرآفرینی صائب موثر یافته است. از یک سو، این شهر متفاوت و نو عناصر آن در شعر وی حضوری پررنگ دارند و در مضمونپردازی و نمادسازی نقشآفرینی میکنند؛ و از سویی دیگر، فضای اجتماعی جدید حاکم بر این شهر، نگاه و اندیشهای نو را برای صائب رقم میزند و شعرش حس شهرنشینی متمایزی را به نمایش میگذارد. نتایج بهدستآمده، بر تاثیرپذیری دیدگاه صائب از شهر اصفهان و تحولات رخ نموده در آن تاکید مینهند و از بروز نوعی دگرگونی اجتماعی و آغاز شکلگیری فرهنگ نوین شهرنشینی در ایران سده یازدهم هجری میگویند.

کلیدواژه ها:

صائب تبریزی ، شهر ، شهرنشینی ، اصفهان ، مکتب شعر اصفهان (سبک هندی) ، عصر صفوی