سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب: توسعه و رواسازی یک فهرست وارسی

مقدمه: گستردگی سرعت تولید و انتشار پژوهش های کیفی، ضرورت تجمیع یافته ها و استفاده بهینه از مطالعات فراترکیب را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر، ضمن معرفی فهرست وارسی برای سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب، به ارزشیابی کیفیت مقالات فراترکیب منتشر شده می پردازد. روش: به منظور پاسخ به دو هدف اصلی پژوهش، تدوین چارچوب سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب و ارزشیابی بخشی از مطالعات فراترکیب منتشرشده، از طرح روش های آمیخته اکتشافی در دو بخش اسنادی و ارزشیابی استفاده شد. در بخش اول با استفاده از مطالعات اسنادی، فهرست وارسی سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب تدوین شد؛ در بخش دوم، کلیه مقاله های منتشرشده فراترکیب در مجلات علوم سلامت کشور که در سال های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ و در پایگاه های داده های ایرانداک، مگیران، نورمگز و پرتال علوم انسانی و جهاد دانشگاهی منتشر شده بودند، موردارزیابی قرار گرفت. یافته ها: یافته ها در بخش اول به معرفی فهرست وارسی ۴۷ نشانگر و شش ملاک های کیفی منتج شد؛ در بخش دوم، ارزیابی در دو سطح انجام شد. در سطح اول، میزان انطباق کلی کیفیت مقالات فراترکیب با ملاک های گزارش شده در پریزما۲۰۲۰، ۷۷.۳۵% برآورد شد. ارزیابی در سطح دوم که به بررسی میزان تسلط در رعایت نشانگر ها و ملاک های شش گانه در مطالعات فراترکیب با استفاده از آزمون دوجملهای، نشان داد که در رعایت ویژگی های زیربنایی مطالعات فراترکیب، میزان رعایت مقاله های منتشرشده در هیچ کدام از ملاک های شش گانه، به حدتسلط(۸۸۵/۰)رسید هاند. نتیجه گیری: پیشنهاد می شود که در برنامه های آموزشی، به آشناسازی با ابزار های معتبری مانند پریزما و اصول اساسی پژوهش های کیفی به ویژه مطالعات اسنادی توجه و زمان لازم اختصاص داده شود.

کلیدواژه ها:

"ارزیابی کیفیت" ، "فراترکیب" ، "متاسنتز" ، "سنتزپژوهشی" ، " فهرست وارسی جامع"