سعادت و حکمرانی در قرآن کریم

اگر حکمرانی را به معنای شیوه های اعمال قدرت بدانیم، آنگاه مولفه سعادت انسان یکی از عوامل تاثیرگذار در تعیین الگوی اعمال قدرت یا حکمرانی خواهد بود. هدف از نوشتار پیش رو تبیین تاثیر مولفه سعادت انسان از دیدگاه اسلامی بر نظریه حکمرانی است. براین اساس پرسش اصلی پژوهش پیش رو آن است که نظریه سعادت انسان از منظر قرآن کریم، چه تاثیری بر حکمرانی مطلوب از این منظر دارد. روش اتخاذشده نیز مبتنی بر روش دلالت پژوهشی است. نظریه اسلامی درباره سعادت انسان بر اساس آیات قرآن کریم، مبتنی بر عبودیت خداوند به عنوان غایت و هدف نهایی از خلفت انسان است. این رویکرد ارزش گرایانه، عبادت خدواند را به عنوان شکل برتر زندگی در نظر می گیرد و سپس مولفه ها و اهداف حکمرانی مطلوب را بر اساس آن صورت بندی می کند. رویکرد سعادت محور در تبیین ماهیت انسان، هدف از اعمال اقتدار سیاسی را ایجاد و بسط زمینه لازم در عرصه های مختلف حیات فردی و اجتماعی برای عبادت خداوند در جامعه می داند. اهداف دیگری مانند عدالت، رفاه، آزادی و دموکراسی، به میزانی که در تحقق آن هدف غایی نقش دارند، ارزشمند به شمار می آیند. ازسوی دیگر اینکه به دست چه کسی اقتدار سیاسی اعمال می شود، نیز به شکل ارزش گرایانه و توسط نظریه سعادت تعیین می شود؛ به این معناکه حکمران یا حکمرانان کسانی هستند که بتوانند هدف غایی که عبودیت خداوند است را به بهترین شکل ممکن تحقق بخشند. درنهایت شاخص های حکمرانی که یکی از مهم ترین مولفه های هر نظریه حکمرانی محسوب می شود ارتباط معناداری با نظریه سعادت پیدا می کند. به این ترتیب شاخص هایی مانند مشورت، عدالت، امنیت، مبارزه با شرور، گسترش خیر در جامعه و تعلیم و تربیت، به عنوان برخی از شاخص های حکمرانی مطلوب، بر اساس نظریه سعادت محور حکمرانی مطلوب از منظر قرآن کریم، قابل طرح است.

کلیدواژه ها:

سعادت ، انسان ، حکمرانی ، سیاست ، قرآن