گاهنگاری مطلق C۱۴ تپه اهرنجان و بازبینی دیدگاهی نو در باب دوره نوسنگی (حسنلوی X) حوضه شمال غرب دریاچه ارومیه

تپه اهرنجان یکی از شاخص ترین محوطه های حوضه دریاچه ارومیه است که باتوجه به مختصات منحصر به فرد فرهنگی که دارد، نقش مهمی در ادبیات باستان شناسی منطقه ایفا نموده است؛ چراکه اطلاعات ما درخصوص نوسنگی این منطقه بسیار مهم، ناشناخته باقی مانده و دانسته های ما از این بازه زمانی بسیار محدود است. اهرنجان دارای انباشت ضخیمی از دور ه نوسنگی است که حدود ۱۰متر لایه های فرهنگی با نه فاز استقراری را دربر می گیرد. هدف از این پژوهش تبیین توالی فرهنگی، گاهنگاری مطلق و پاسخ به این پرسش مهم است که، آیا شواهدی از نوسنگی بدون سفال در اهرنجان وجود دارد؟ یا استقرار صرفا در دور ه نوسنگی با سفال صورت پذیرفته است؟ نتایج این پژوهش منجر به کشف تدفین دسته جمعی انسانی داخل فضای مسکونی و شناسایی کوره های حرارتی شد که در نوع خود منحصر بوده است. مواد فرهنگی اهرنجان شباهت هایی با جارمو از یک سو، و با دیگر محوطههای هم زمان ازجمله حاجی فیروز و یانیک تپه در حوضه دریاچه ارومیه، از سوی دیگر دارد؛ اما باوجود برخی تشابهات، تفاوت های بنیادینی نیز با حاجی فیروز دارد، با عنایت به این که اهرنجان و حاجی فیروز هم افق هستند، اما دارای تفاوت های ساختاری بوده اند؛ بنابراین باتوجه به مواد فرهنگی اهرنجان باید اذعان نمود که این محوطه در چارچوب فرهنگ حاجی فیروز که پیش تر معرفی شده، نمی گنجد و شاخصه های متفاوت تری نسبت به حاجی فیرور و دیگر محوطه های هم افق داراست و این مسئله به دلیل قدمت بیشتر اهرنجان از حاجی فیروز است، چنان چه آزمایش C۱۴ تاریخ ۵۹۸۸پ.م. را مشخص نمود؛ این پژوهش نشان داد در دور ه نوسنگی جدید در منطقه شمال غرب، همگونی فرهنگی وجود نداشته و ما نه با همسانی فرهنگی، بلکه با تنوع فرهنگی مواجه هستیم.

کلیدواژه ها:

شمال غرب ، حوضه دریاچه ارومیه ، نوسنگی جدید ، کوره ، تدفین گروهی