بررسی فلسفه غرب و غرب گرایی در معماری دوران پهلوی) کاخ گلستان تهران)

دوران پهلوی را میتوان یکی از مهم ترین مقاطع مواجهه معماری ایران با فلسفه غرب و پدیده غربگرایی دانست؛ مواجهه ای که نه صرفا در سطح فرم، بلکه در لایه های عمیق تر اندیشه، معنا و نظام ارزشی معماری بروز یافت. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–تفسیری، به بررسی تاثیرات فلسفه غرب و جریان غربگرایی بر معماری دوران پهلوی پرداخته و کاخ گلستان تهران را به عنوان نمونه ای شاخص و نمادین مورد مطالعه قرار می دهد. کاخ گلستان به دلیل تداوم تاریخی، تغییرات کالبدی در دوره پهلوی و جایگاه سیاسی–فرهنگی آن، بستری مناسب برای واکاوی نحوه انتقال و بازتفسیر مفاهیم غربی در معماری ایران محسوب می شود. در این تحقیق، ضمن تبیین زمینه های فکری و فلسفی غرب گرایی در دوره پهلوی، تاثیر این جریان بر مولفه هایی چون سازمان فضایی، زبان فرمی، تزئینات، نمادپردازی و نسبت معماری با قدرت سیاسی در کاخ گلستان بررسی می شود. یافته ها نشان میدهد که معماری این مجموعه نه حاصل تقلید صرف از الگوهای غربی، بلکه نتیجه نوعی مواجهه گزینشی و گاه متناقض میان سنت معماری ایرانی و مفاهیم مدرنیته غربی است؛ مواجهه ای که منجر به شکل گیری معماری ای میان مایه، هویتی دوگانه و ناپایدار شده است. این پژوهش می کوشد با عبور از خوانشهای صرفا سبکی، غربگرایی در معماری پهلوی را بهمثابه پدیدهای فلسفی– فرهنگی تحلیل کرده و نقش آن را در دگرگونی معنای معماری ایرانی روشن سازد.

کلیدواژه ها:

مدرنیته وارداتی ، مواجهه سنت و تجدد ، معماری قدرت ، بازتفسیر فرهنگی ، هویت دوگانه ، نمادپردازی کالبدی ، گفتمان فضایی