سناریونگاری و تبیین پیشران های موثر بر تاب آوری مناطق کلان شهری در برابر بحران زلزله (مطالعه موردی: کلان شهر تبریز)

آسیب پذیری در برابر زلزله یک مسئله ی بزرگ در شهرهای کشورهای مختلف محسوب می شود که در ابعاد مختلف دارای پیامدهای زیانباری می باشد. با شناسایی عوامل موثر بر کاهش آسیب پذیری و تاب آوری در مقابل زلزله می توان به مدیریت بحران و کاهش پیامدهای این مخاطره نائل آمد. بررسی وضعیت میزان آسیب پذیری مناطق مختلف کلان شهر تبریز بهنگام زلزله نشان می دهد که برنامه ریزی ها، پیش بینی ها و اقدامات انجام شده برای تاب آور ساختن این مناطق، کارایی آن چنانی نداشته است. لذا هدف این پژوهش شناسایی پیشران های موثر بر کاهش آسیب پذیری و تاب آوری کلان شهر تبریز در برابر زلزله و تدوین سناریوهای محتمل برای افق ۱۴۲۲، می باشد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی، ازنظر ماهیت، تحلیلی- اکتشافی، ازنظر روش گردآوری داده ها به صورت توصیفی-پیمایشی و تجزیه و تحلیل داده ها به صورت آمیخته (کمی-کیفی) می باشد. جامعه آماری پژوهش، ۳۵ نفر از خبرگان متخصص میان رشته ای در زمینه های آسیب پذیری و تاب آوری و رویکرد آینده پژوهی هستند که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند .در این پژوهش ابتدا با تکنیک پویش محیطی و دلفی طی دو راند، ۴۴ عامل اولیه استخراج شده و با تحلیل ساختاری در نرم افزار میک مک، یازده عامل اصلی به عنوان پیشران های کلیدی موثر بر کاهش آسیب پذیری و تاب آوری مورد شناسایی قرارگرفته اند. بر اساس نتایج حاصل از ماتریس اثرگذاری عوامل، از مجموع ۳۳۹۸ رابطه اثرگذاری مستقیم عوامل، متغیر های بخش کالبدی، بیشترین تاثیر را بر آینده آسیب پذیری مناطق مختلف کلان شهر تبریز در برابر بحران زلزله داشته اند. در نهایت نیز با تعیین عدم قطعیت های بحرانی از طریق شاخص اجماع و همچنین روش استقرایی، سه سناریو طلایی، ایستا و بحرانی برای افق ۱۴۲۲ به دست آمده است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، زلزله ، سناریونگاری ، کلان شهر تبریز