خلا برون کیهانی از فلسفه تا فیزیک تطبیقی میان مدل جهان باز و نظریه میدان های کوانتومی

پژوهش پیش رو به تبیین تطبیقی مفهوم «خلا» در دو منظومه فلسفی و فیزیکی می پردازد و نشان می دهد مفهوم خلا در نظریه میدان های کوانتومی در فضا-زمان خمیده با برداشت فیلسوفان مدل جهان باز از فضای تهی نامتناهی، هم افق است. در فلسفه کلاسیک مبتنی بر مدل جهان بسته، خلا برون کیهانی معادل نیستی محض درنظر گرفته می شد، حال آن که در مدل جهان باز، خلا به مثابه مکان مطلق و بی نهایت موجود، پذیرفته شده است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، به بررسی و مقایسه ساختار مفهومی خلا در فلسفه و فیزیک می پردازد و با تکیه بر منابع تاریخی و نظری نشان می دهد تلقی دینامیکی فیزیک کوانتومی از خلا به مثابه بستر انرژی دار و گسترش پذیر عالم با تصویر فلسفی خلا در سنت دموکریتی و رواقی و نیز نزد متکلمان عقل گرای مسلمان، سازگار است. هدف این پژوهش، برقراری امکانی برای گفت وگوی نظری میان فلسفه و فیزیک در باب ساختار هستی و تبیین گسترش عالم در بستری خلامانند است.

کلیدواژه ها:

خلا برون کیهانی ، مدل جهان باز ، فیزیک کوانتومی ، مکان مطلق ، انبساط کیهانی