مطالعه انتقادی محافل مذهبی تهران در عصر قاجار؛ با تاکید بر نوع محافل و متولیان برگزاری

چکیدهمحافل مذهبی ایران عصر قاجار دارای تنوع قابل توجهی بوده است. در برخی از این محافل، هریک از مضامین معرفتی، استدلالی، اجتماعی، ادبی، شعری، هنری و نمایشی، اولویت خاص خود را داشته و در برخی دیگر چندان مورد اهتمام نبوده اند. بررسی این موضوع که این محافل مبتنی بر موضوع و محتوا، دارای چه انواعی بوده و چه گروه هایی، متولی برگزاری آن بوده اند می تواند تجربه تاریخی ارزشمندی را در اختیار سیاست گذاران فرهنگی و مبلغان مذهبی قرار دهد تا باتکیه بر آن بتوانند هرچه بیشتر و بهتر در نشر معارف، فرهنگ و اندیشه اسلامی بهره جویند. این تحقیق تلاش دارد باتکیه بر منابع کتابخانه­ای و با روش توصیفی- تحلیلی، در کنار گونه شناسی محافل مذهبی، به بررسی طیف های مختلف متولی برگزاری این محافل و نقاط ضعف و قوت هریک بپردازد. بر اساس یافته های تحقیق، محافل مذهبی تهران در عصر قاجار مبتنی بر نوع محفل و متولیان برگزاری، گفتمان و ادبیات مذهبی متنوعی را در جامعه تولید و منتشر می کردند که عبارت اند از: گفتمان و ادبیات اعتقادی و معرفت گرا، تکلیفی و فقه گرا، آیینی و مناسک گرا و درنهایت، ادبیات مذهبی نمادین و صوری.

کلیدواژه ها:

تهران ، قاجار ، روضه خوانی ، عزاداری لوطیان ، تعزیه داری شاه ، گفتمان مذهبی