چارچوب یکپارچه ارزیابی عملکرد ناب سبز برای زنجیره تامین بیمارستان های سازمان تامین اجتماعی

مقدمه و هدف ها: امروزه زنجیره های تامین بیمارستانی با چالش های فزاینده ای چون بهبود کیفیت، افزایش کارایی و کنترل هزینه ها، ضمن کاهش پیامدهای محیط زیستی منفی عملیات خود روبه رو هستند. این موضوع مدیران این زنجیره و پژوهشگران را به تمرکز هم زمان بر دو پارادایم ناب و سبز فراخوانده است. در پاسخ به این نیاز، پژوهش حاضر کوشیده است تا با اتکا به ابزار کارت امتیازی متوازن، چارچوبی را برای ارزیابی عملکرد ناب و سبز در یکی از عمده ترین زنجیره های تامین بیمارستانی ایران ارائه دهد. روش ها: در این پژوهش، ابتدا فهرستی جامع مشتمل بر ۴۴ معیار عملکرد ناب و سبز از پیشینه زنجیره های تامین تولیدی و خدماتی استخراج شد. پس از پالایش این معیارها از منظر پنج اصل در دسترس بودن، مرتبط بودن، قابل اعتماد بودن، سهولت اندازه گیری و قابل درک بودن توسط فن دلفی فازی، ۳۳ معیار باقی ماند که ذیل پنج هدف راهبردی و در پنج بعد (اقتصادی، رضایت ذی نفعان، فرایندهای مراقبتی و درمانی، رشد و یادگیری، و محیط زیست) طبقه بندی شدند. در ادامه، برای تعیین درجه کلیدی بودن هدف ها و معیارهای احصاشده، و پی بردن به نقش هرکدام از آن ها در سامانه ارزیابی عملکرد ناب و سبز زنجیره تامین موردمطالعه، از دیمتل فازی استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که هدف راهبردی «کسب سود منطقی و پایدار برای استمرار و توسعه خدمات» کلیدی ترین نقش، و هدف راهبردی «بهبود عملکرد محیط زیستی» کم ترین درجه کلیدی بودن را در شبکه هدف های راهبردی زنجیره تامین موردمطالعه دارند. همچنین، «بهبود عملکرد سبز» و «اجرای فرایندهای مراقبتی و درمانی سریع، بهنگام، اثربخش، قابل اطمینان، کارا، به قیمت، استاندارد، ایمن و به دوراز نقص و خطا» اهدافی با کارکرد علی؛ «کسب سود منطقی و پایدار برای استمرار و توسعه خدمات» و «افزایش رضایت بیمار و همراهان وی و داشتن کارکنانی راضی، وفادار و باثبات» اهدافی با کارکرد معلولی، و «توسعه سرمایه های انسانی و سازمانی» هدفی با کارکرد علی معلولی محسوب می شوند. در بعد اقتصادی، «کارایی مدیریت» و «نسبت جاری» کلیدی ترین معیارها در تحقق هدف راهبردی «کسب سود منطقی و پایدار»؛ «میزان شکایات» و «رضایت کارکنان» کلیدی ترین معیارها در تحقق هدف راهبردی «افزایش رضایت بیمار و همراهان وی و داشتن کارکنانی راضی، وفادار و باثبات»؛ و «مدت اقامت بیمار» و «هزینه خدمات» کلیدی ترین معیارها برای اطمینان از تحقق هدف «اجرای فرایندهای مراقبتی و درمانی سریع، بهنگام، اثربخش، قابل اطمینان، کارا، به قیمت، استاندارد، ایمن و به دوراز نقص و خطا» در زنجیره تامین موردمطالعه محسوب می شوند. همچنین، یافته های پژوهش نشان داد که «آموزش» و «مشارکت موثر کارکنان» کلیدی ترین معیارها برای اطمینان از «توسعه سرمایه های انسانی و سازمانی» در زنجیره تامین موردمطالعه محسوب می شوند. سرانجام، «بازیافت پسماند» و «میزان پسماند جامد تولیدی» کلیدی ترین معیارها برای رصد هدف «بهبود عملکرد محیط زیستی» در زنجیره تامین موردمطالعه هستند. نتیجه گیری: درحالی که پارادایم های ناب و سبز در تعامل باهم و مکمل یکدیگر هستند، بیشتر مطالعات اخیر هنگام طراحی چارچوب ها و سامانه های ارزیابی عملکرد زنجیره تامین بیمارستان ها تنها بر یکی از این دو تفکر تمرکز داشته اند. ازاین رو، اصلی ترین جنبه نوآوری پژوهش حاضر طراحی چارچوبی برای ارزیابی عملکرد زنجیره تامین بیمارستانی با تمرکز هم زمان بر این دو پارادایم است. چارچوب پیشنهادی این پژوهش ضمن کمک به شناسایی انحرافات احتمالی در ناب و سبز بودن عملیات زنجیره تامین بیمارستان، مبنایی را برای ارزیابی اقدامات و ابتکارات زنجیره برای کاهش اتلاف ها و بهبود عملکرد محیط زیستی در اختیار قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی عملکرد ، دیمتل فازی ، زنجیره تامین بیمارستان ، سبز ، ناب