جستاری تحلیلی در باب نسبت دین و فرهنگ؛ تاملی در آراء دین پژوهی کلیفورد گیرتز

پژوهش در باب دین و فرهنگ از منظر انسان شناسی، جدیدترین رویکرد در مطالعات دین محسوب شده و این رهیافت شالوده مطالعات گیرتز را شکل داده است. دین همواره به مثابه یکی از ارکان زندگی بشر با رویکردهای مختلف و از دیدگاه های گوناگون همچون تفسیرگرایی و منظرهای درون دینی و برون دینی، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته و متفکران بسیاری در درون رهیافتهای مختلفی همچون الهیاتی،جامعه شناختی، فلسفی و انسان شناسی به فهم سرشت دین، ابعاد و ارکان بنیادین آن- مناسک و آیین- از منظرهای گوناگون و در عرصه های جمعی و فردی، پرداخته اند. در این میان، اندیشه مهمترین انسان شناس عصر حاضر یعنی کلیفورد گیرتز با ابتناء بر رویکرد تفسیری اش و استفاده از هرمنوتیک دیلتای و ریکور برای شناخت نظام فرهنگی و با تکیه بر مشاهدات عینی در شکل گیری و توسعه انسان شناسی دین از اهمیت بسزایی برخوردار است. نوشتار حاضر با توجه به نکات فوق بر آن است تا با تحلیل بنیانهای دیدگاه گیرتز در باب دین، خاستگاه و رویکرد دین و باورهای دینی، و جایگاه مناسک و آیین در نگرش او با محوریت قرار دادن رویکرد تفسیری وی نسبت به دین و فرهنگ مورد بررسی و سنجش قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کلیفورد گیرتز ، دین ، رویکرد تفسیری ، فرهنگ ، هرمنوتیک