جلوه های بیگانگی اجتماعی در منظومه «حیدربابایه سلام» شهریار

غربت ‍ گزینی یکی از مهم ترین بحران های انسان مدرن است. این پدیده با تغییرات شتابزده جامعه ایران در دوران معاصر هر چه بیش تر آشکار شد. شهریار یکی از شاعران جریان ساز دوران معاصر است که در اشعارش بیگانگی با بسیاری از مظاهر فرهنگی و اجتماعی مشاهده می شود. جامعه شناسی ادبیات با رویکردی میان رشته ای به تجزیه و تحلیل ادبیات با دیدگاهی اجتماعی می پردازد. این پژوهش بر آن است با روش تحلیل محتوای کیفی مظاهر بیگانگی در منظومه «حیدربابایه سلام» را بررسی کند. به همین منظور «منظومه حیدربابایه سلام» اول و دوم با دقت واکاوی شد، سپس مظاهر بیگانگی در این منظومه تحلیل گردید. در این منظومه بیگانگی اجتماعی با مولفه های «عدم همسویی با وضعیت سیاسی و اجتماعی»، «احساس بیگانگی در برابر مدرنیته»، «سرخوردگی به دلیل از میان رفتن ارزش ها»، «انزوای اجتماعی و شکایت از مردم» و «احساس تنهایی» بازتاب یافته است. نوستالژی و یاد خاطرات خوش گذشته، بازگشت به طبیعت روستایی و دوران کودکی واکنش روحی شاعر برای جبران احساس بیگانگی است. یافته های پژوهش نشان می دهد بیش ترین جلوه های بیگانگی اجتماعی در منظومه «حیدربابایه سلام» در حوزه «عدم همسویی با وضعیت سیاسی و اجتماعی» و کمترین جلوه بیگانگی مربوط به «احساس بیگانگی در برابر مدرنیته» و «انزوای اجتماعی و شکایت از مردم» است.

کلیدواژه ها:

جامعه شناسی ادبیات ، الیناسیون ، بیگانگی اجتماعی ، شهریار ، حیدربابایه سلام