الگوی تعامل خردورزانه همسران مبتنی بر آموزههای قرآن کریم: تحلیل محتوای کیفی

این پژوهش با هدف طراحی الگوی مفهومی «تعامل خردورزانه همسران» بر پایه آموزه های قرآن کریم و با محوریت تفسیر المیزان انجام شد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی آیات مرتبط با روابط زناشویی و خرد بود که از طریق کدگذاری نظام مند، مضامین اصلی استخراج شد. روایی مولفه های شناسایی شده با استفاده از شاخصهای CVR و CVI و نظر ۹ خبره در حوزه های روانشناسی، مشاوره و علوم قرآنی تایید گردید. یافته ها نشان داد الگوی تعامل خردورزانه از چهار سطح مرتبط تشکیل می شود: شرایط علی (شامل آموزش مهارت محور، پشتیبانی نهادی، نگرش دینی و توانمندسازی متخصصان)؛ عوامل زمینه ای (مانند خودتنظیمی، خویش - رابطه آگاهی، امنیت اقتصادی و آینده نگری مشترک)؛ مولفه های هسته ای (شامل پیوند عاطفی مبتنی بر مودت و رحمت، تعادل نقش ها، تصمیم گیری مشارکتی، بازنگری فراشناختی، مدیریت تعارض و تعهد مسئولانه)؛ و عوامل تعدیل گر (شامل توکل، تاب آوری، بخشش و رضایت درونی). در این چارچوب، شرایط علی بستر فعال سازی عوامل زمینه ای را فراهم می کنند. عوامل زمینه ای نیز تحقق مولفه های هسته ای را ممکن می سازند؛ درحالیکه عوامل تعدیل گر به طور همزمان بر پایداری زمینه ها و کارآمدی مولفه های اصلی تاثیر گذاشته و از فرسودگی رابطه در شرایط تنش جلوگیری می کنند. برآیند این سطوح به پیامدهای زنجیرهای منجر می شود که از تعالی معنوی خانواده آغاز شده، به عدالت رابطه ای و همگرایی عاطفی - اخلاقی می رسد، تاب آوری مبتنی بر توکل را تقویت می کند و در نهایت پایداری پیوند زناشویی را به ارمغان می آورد. این الگو گویای آن است که آموزه های قرآنی ظرفیت ارائه چارچوبی منسجم برای تبیین و ارتقای تعاملات زناشویی را دارا هستند.

کلیدواژه ها:

تعامل خردورزانه ، خرد ، قرآن کریم ، تفسیر المیزان ، روابط زناشویی ، الگوی مفهومی